برای مشاهده مشخصات هر استان بر روی ناحیه مربوط به آن در نقشه کلیک کنید

معرفی وبلاگ
تـنـیـده یـاد تـو در تــار و پــودم مـیـهـن ای مـیـهــن/ بـود لـبـریـز از عـشـقـت وجـودم میهن ای میهن/... *ضمن تشکر از بازدید شما کاربر گرامی، امید است توانسته باشیم ذره ای از زیباییهای تمام نشدنی میهن عزیزمان ایران را در این وبلاگ نشان دهیم. راهنمایی های شما بزرگواران، چراغ هدایتگر ما خواهد بود.*
صفحه ها
دسته بندی موضوعی
آرشیو
لینک دوستان
سایت های منبع و مرتبط
لوگوها











كد لوگوي میهن ما

ابزارها و برنامه ها






Google

در وبلاگ میهن ما
در كل اينترنت

تماس با ما

آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 1777541
تعداد نوشته ها : 4405
تعداد نظرات : 151

PageRank Checking Icon

آذربایجان شرقی
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
آذربایجان غربی
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
اردبیل
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
اصفهان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
ایلام
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
بوشهر
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
تهران
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
چهارمحال و بختیاری
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
خراسان جنوبی
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
خراسان رضوی
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
خراسان شمالی
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
خوزستان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
زنجان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
سمنان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
سیستان و بلوچستان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
فارس
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
قزوین
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
قم
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
کردستان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
کرمان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
کرمانشاه
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
کهکیلویه و بویراحمد
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
گلستان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
گیلان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
لرستان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
مازندران
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
مرکزی
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
هرمزگان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
همدان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
یزد
پخش زنده از وبلاگ میهن ما

ابزار هدایت به بالای صفحه

اسلایدر


مترجم سایت


http://mihanma.persiangig.com/image/Tehran/Tehran.jpg

Share

استان تهران با 18909 كيلومترمربع مساحت و 2/1 درصد مساحت كل كشور ايران از آن جهت از ديگر استانهاي كشور متمايز است كه به عنوان مركزيت سياسي جمهوري اسلامي ايران در آن مستقر است. ولي استان و شهر تهران برخلاف آنچه كه تصور مي‌شود علاوه بر محوريت سياسي كه ويژگي آن محسوب مي‌شود داراي ابعاد مختلفي همچون ساير استانهاي ايران و همه شهرها و استانهاي كشورهاي دنيا است. استاني با 13 شهرستان شهريار، رباط‌ كريم، كرج، ساوجبلاغ، نظرآباد، ورامين، اسلامشهر، شميرانات، ري، دماوند، فيروزكوه، پاكدشت و تهران و 43 شهر و 1358 آبادي داراي سكنه را از دو جنبه بايد شناخت. تهران قديم كه پشتوانه و هويت فرهنگي مردم و ساكنان آن است و تهران جديد كه ويژگيهاي خاص اعم از مثبت و منفي خود را در ميان ساير استانهاي كشور دارد.
تهران: تهران پايتخت ايران به عنوان پر جمعيت‌ترين شهر كشور، از نظر مساحت شهرنشيني نه تنها در ايران بلكه در دنيا جزو بزرگترين شهرها مي‌با‌شد كه از آن به عنوان ابر شهر ياد مي‌كنند.

Share

كشاورزي:
 تهران را از نظرموقعيت طبيعي و كشاورزي مي توان به دو ناحيه تقسيم بندي كرد:
ناحيه كوهستاني معتدل:  اين ناحيه در بر گيرنده نواحي شمالي استان مانند بخش هاي فيروز كوه، دماوند، لواسانات، رودبار قصران، طالقان و بخش هايي از شمال ساوجبلاغ است كه به علت ناهمواري هاي شديد سطح زمين، وضعيت نامساعد جوي و اقليم سرد، مردم اين ناحيه، بيشتر به فعاليت هاي باغداري و دامداري مي پردازند و سيب، گوجه سبز، گيلاس، زردآلو و هلو از مهم ترين محصولات اين ناحيه به شمار مي رود.

دشت ها و كوهپايه هاي جنوبي البرز: اين ناحيه شامل ورامين، ري، شهريار، رباط كريم، اشتهارد و بخش هاي مركزي و جنوبي ساوجبلاغ است. به جز نواحي نزديك شوره زار، بقيه زمين هاي اين ناحيه براي كشاورزي مساعد است. محصولات عمده اين ناحيه گندم، جو، يونجه، ذرت علوفه اي، گوجه فرنگي، خيار، انواع سبزي، سيب زميني، گياهان علوفه اي، انگور، چغندر قند و پنبه است. از نواحي مهم كشاورزي استان تهران مي توان به رودبار قصران در شمال شرقي تهران  كه اراضي حاصل خيز و باغ هاي فراوان دارد، اشاره كرد. لواسانات در غرب شهرستان دماوند از ديگر نواحي كشاورزي تهران با زمين هاي حاصلخيز است. در شهرستان كرج محصولاتي چون چغندر، ميوه و فرآورده هاي دامي توليد مي شود.

دامداري:
دره ها و دامنه هاي البرز با مراتع سرسبز و غني، از موقعيت مناسبي براي دامداري برخوردار است. در سطح استان، دامداري هم در دشت ها و هم در نواحي كوهستاني و كوهپايه اي رواج دارد. سهم دامداري در اقتصاد استان ناچيز است.

معادن:
از معدن هاي كل كشور نيز 4/15 در صد آن در محدوده استان تهران قرار دارد. اين معادن را مي توان به گروه هاي زير تقسيم كرد:

معادن فلزي: شامل مس، سرب، موليبدن، منگنز و آهن است. تقريبا" همه منگنز استخراجي كشور از معادن منگنز استان تهران به دست مي آيد كه در جنوب و جنوب غربي آن قرار دارد.  
 

معادن غير فلزي: در برگيرنده ذخاير سنگ آهك و دولوميت است.

معادن خاك نسوز: شامل كائولن (خاك چيني) است و 51 درصد توليد كل كشور از اين استان استخراج مي شود. معدن هاي سنگ گچ استان نيز داراي ذخاير بزرگي است. معادن نيتونيت و خاك صنعتي در بخش هاي شرقي و جنوب شرقي استان كشف شده است.

 

 

 

 

 

 

صنايع

استان تهران يكي از كانون هاي عمده صنايع كشور است. توسعه اين صنايع بيشتر در امتداد راه هاي ورودي به تهران به ويژه در مسير تهران- كرج، تهران – ساوه و تهران- قم متمركز است. صنايع استان را بر حسب نوع توليد مي توان به گروه هاي زير تقسيم كرد:

 

 

صنايع غذايي: شامل كارخانه كان سازي، روغن نباتي، لبنيات پاستوريزه، فرآورده هاي گوشتي، تصفيه قند، بيسكويت سازي، نان ماشيني، نوشابه سازي، كنسرو و مرباسازي است.

 

صنايع نساجي و چرم: شامل ريسندگي و بافندگي پنبه اي و پشم، تريكو، كف پوش، فرش ماشيني، موكت، پتو، حوله، تهيه انواع پوشاك، كفش، چرم، كيف و چمدان كه به تازگي توليدات برزنت و الياف نيز جزء اين رشته از صنايع درآمده است.

 

صنايع كاني و غير فلزي: اين رشته از صنايع، مصالح ساختماني و لوازم يهداشتي خانه ها و شيشه تهيه و توليد مي كنند.

 

صنايع فلزي: اين رشته از صنايع، انواع خودرو، لوازم خانگي مانند بخاري، كولر، اجاق گاز، يخچال، ماشين لباس شويي و نيز مخازن تحت فشار، لوله پروفيل، پنجره و بسياري ديگر از فرآواده هاي فلزي را توليد مي كنند و در غرب تهران در دو سوي مسير تهران- كرج و شرق تهران، به سوي جاده تهران -آب علي قرار دارند.

صنايع سلولزي: شامل موسسه هايي است كه به توليد كاغذ مقوا، كارتن، كيسه و پاكت كاغذي، كاغذهاي بهداشتي و توليدات چوبي مانند نئوپان، فيبر، كبريت اشتغال دارند.

  

صنايع شيميايي و دارويي: شامل كارخانه ها و كارگاه هايي است كه به توليد دارو، مواد بهداشتي، مواد ضد عفوني كننده، لاستيك و پلاستيك، رنگ هاي ساختماني و صنعتي، پاك كننده هاي جامد و مايع، فرآورده هاي نفتي، روغن موتور، و سموم دفع آفات نباتي مي پردازند.

 

صنايع برق و الكترونيك: شامل موسسه هايي است كه به توليد و مونتاژ وسايل برقي و الكتريكي، كابل، باتري و لامپ مي پردازند.

 

صنعت و معدن در استان تهران :

صنايع :

1.صنايع غذايي: شامل كارخانه قندسازي، روغن نباتي، لبنيات پاستوريزه، فرآورده هاي گوشتي، تصفيه قند، بيسكويت سازي، نان ماشيني، نوشابه سازي، كنسرو و مرباسازي است.

 

2.صنايع نساجي و چرم: شامل ريسندگي و بافندگي پنبه اي و پشم، تريكو، كف پوش ، فرش ماشيني، موكت، پتو، حوله ، تهيه انواع پوشاك، كفش، چرم، كيف و چمدان كه به تازگي توليدات برزنت و الياف نيز جزء اين رشته از صنايع در آمده است.

 

3.صنايع كاني و غير فلزي: اين رشته از صنايع، مصالح ساختماني و لوازم بهداشتي خانه ها و شيشه تهيه و توليد مي كنند.

 

4.صنايع فلزي: اين رشته از صنايع ، اتومبيل و ميني بوس، وانت، لوازم خانگي مانند بخاري، كولر، اجاق گاز، يخچال، ماشين لباسشويي و نيز مخازن تحت فشار، لوله پروفيل، پنجره و بسياري ديگر از فرآورده هاي فلزي را توليد مي كنند و در غرب تهران در دو سوي مسير تهران –كرج و شرق تهران، به سوي جاده تهران-آب علي قرار دارند.

 

5.صنايع سلولزي: شامل موسسه هايي است كه به توليد كاغذ، مقوا، كارتن، كيسه و پاكت كاغذي، كاغذهاي بهداشتي و توليدات چوبي مانند نئوپان، فيبر، كبريت و مواد اشتغال دارند.

 

6.صنايع شيميايي و دارويي: شامل كارخانه ها و كارگاه هايي است كه به توليد دارو، مواد بهداشتي، مواد ضدعفوني كننده، لاستيك و پلاستيك، رنگ هاي ساختماني و صنعتي، پاك كننده هاي جامد و مايع، فرآورده هاي نفتي، روغن موتور، و سموم دفع آفات نباتي مي پردازند.

 

7. صنايع برق و الكترونيك: شامل موسسه هايي است كه به مونتاژ وسايل برقي و الكتريكي، توليد كابل، باتري و لامپ مي پردازند.

Share

ناهمواري ها:
استان تهران در جنوب مركز رشته كوه هاي البرز كه در شمال ايران از آذربايجان تا خراسان با جهت غربي– شرقي كشيده شده، قرار دارد. رشته كوه البرز به سه ديواره تقسيم مي شود:

ديواره شمالي: ارتفاعات محدودي از اين ديواره در استان تهران و بقيه آن در استان مازندران قرار دارد.

ديواره مياني: حد شمال استان را تشكيل مي دهد و مرتفع ترين قسمت رشته كوه هاي البرز مركزي است. كوه دماوند و قله آن به ارتفاع 5671 متر در اين قسمت قرار دارد. قله دماوند نهمين قله مرتفع دنيا به شمار مي رود. اين ديواره عظيم كوهستاني به صورت كوه هاي (كندوان) و پس از آن كوه هاي (طالقان) در شمال غربي استان، تا محل اتصال رود (الموت) به (طالقان رود)، ادامه مي يابد. در شمال شرقي نيز اين ديواره با نام رشته ارتفاعات فيروزه كوه و سواد كوه تا دره رود فيروزه كوه (شعبه اصلي حبله رود) كه از جنوب دامنه شرقي آن مي گذرد، امتداد مي يابد. در شرق دره فيروزه كوه كه پس از دريافت شعباتي حبله رود ناميده مي شود، ارتفاعات (شهميرزاد) شروع مي شود.

ديواره جنوبي: سومين بخش ار ارتفاعات مركزي است كه رودخانه جاجرود و كرج آن را بريده و به سه قسمت جدا از هم تقسيم نموده است. اين سه قسمت عبارتند از :
- كوه هاي لواسانات كه بين دره هاي رود دماوند و جاجرود قرار دارند و در شمال به دره (رود لار) محدودند.
- دنباله اين كوه ها در شرق جاده آب علي به نام قره داغ و دماوند تا دره حبله رود امتداد يافته اند.
- كوه هاي شميرانات كه بين سرچشمه هاي جاجرود و كرج قرار دارند و بلندترين نقطه آنها توچال با ارتفاع 3942 مي باشد.
علاوه بر اين سه ديواره كوهستاني، در جنوب و شرق دشت تهران كوه هايي با ارتفاع كم وجود دارند كه مهمترين آنها كوه هاي حسين آباد و نمك در جنوب و بي بي شهربانو و القادر در جنوب شرقي و ارتفاعات قصر فيروزه در شرق است.

آب و هوا:
در نواحي مختلف استان تهران به علت موقعيت ويژه جغرافيايي، آب و هواي متفاوتي شكل گرفته است. سه عامل جغرافيايي در ساخت كلي اقليم استان تهران نقش موثري دارند:

كوير يا دشت كوير:
مناطق خشك مانند دشت قزوين، كوير قم و مناطق خشك استان سمنان كه مجاور استان تهران قرار دارند، از عوامل منفي تاثير گذار بر هواي استان تهران هستند و موجب گرما و خشكي هوا، همراه با گرد و غبار مي شوند.

رشته كوه هاي البرز:
اين رشته كوه ها موجب تعديل آب و هوا مي شود.

بادهاي مرطوب و باران زاي غربي:
اين بادها نقش موثري در تعديل گرماي سوزان بخش كويري دارند، ولي تاثير آن را خنثي نمي كنند.

استان تهران را مي توان به سه بخش اقليمي زير تقسيم كرد:

اقليم ارتفاعات شمالي: بر دامنه جنوبي، بلندي هاي البرز مركزي در ارتفاع بالاي3000 متر قرار گرفته و آب و هوايي مرطوب و نيمه مرطوب و سردسير با زمستان هاي بسيار سرد و طولاني دارد. بارزترين نقاط اين اقليم، دماوند و توچال است.

اقليم كوهپايه:
اين اقليم در ارتفاع دو تا هزار متري از سطح دريا قرار گرفته و داراي آب و هوايي نيمه مرطوب و سردسير و زمستاهايي به نسبت طولاني است. آب علي، فيروزه كوه، دماوند، گلندوك، سد امير كبير و دره طالقان در اين اقليم قرار دارند.

اقليم نيمه خشك و خشك: با زمستان هاي كوتاه و تابستان هاي گرم، در ارتفاعات كم تر از 1000 متر واقع شده است. هر چه ارتفاع كاهش مي يابد، خشكي محيط بيشتر مي شود. ورامين ،شهريار و جنوب شهرستان كرج در اين اقليم قرار گرفته اند.
هواي تهران در مناطق كوهستاني داراي آب و هواي معتدل و در دشت، نيمه بياباني است. تهران در مرز شرايط جوي بري و اقيانوسي قرار گرفته و تمايل آن به موقعيت بري بيشتر از وضعيت اقيانوسي است.

Share

مذهب:

منطقه تاريخي ري به علت موقعيت خاص جغرافيايي، محل برخورد انديشه ها و عقايد و باورهاي گوناگون مذهبي بوده است، زيرا با قرار داشتن در مسير جاده ابريشم كه شرقي ترين تا غربي ترين نقطه جهان آن روزگار را به هم پيوند مي داد، هر نوع ديانتي از اين ديار گذر مي كرد و در نتيجه، ناآشنايي و بيگانگي پديد نمي آمد. آثار پيدا شده از عهد قديم در ري و پهنه تهران بزرگ و نيز نوشته هاي مورخان گذشته نشان دهنده اعتقادات مزداپرستي و زردتشتي گري ساكنان منطقه و آداب و رسوم رايج در ميان آنها است. يهوديان بسياري به دليل اجتماعي و اقتصادي و نيز به سبب قرار گرفتن ري در مسير راه ابريشم در اين شهر سكونت داشته و داراي كنيسه ها و محلات و دكان هاي خاص خود بوند. همچنين نشانه هايي از سكونت مسيحيان و به احتمال نسطوريان در منطقه موجود است. با ظهور اسلام و فتح ري در سال 22 ه.ق اندك اندك مردم منطقه به ديانت اسلام گرايش يافتند و از همان آغاز با پيدايش فرق و مذاهب گوناگون در اسلام، شيعه و سني در كنار هم زندگي كرده اند. مذهب منطقه تاريخي ري به علت موقعيت خاص جغرافيايي، محل برخورد انديشه ها و عقايد و باورهاي گوناگون مذهبي بوده است، زيرا با قرار داشتن در مسير جاده ابريشم كه شرقي ترين تا غربي ترين نقطه جهان آن روزگار را به هم پيوند مي داد، هر نوع ديانتي از اين ديار گذر مي كرد و در نتيجه، ناآشنايي و بيگانگي پديد نمي آمد. آثار پيدا شده از عهد قديم در ري و پهنه تهران بزرگ و نيز نوشته هاي مورخان گذشته نشان دهنده اعتقادات مزداپرستي و زردتشتي گري ساكنان منطقه و آداب و رسوم رايج در ميان آنها است. يهوديان بسياري به دليل اجتماعي و اقتصادي و نيز به سبب قرار گرفتن ري در مسير راه ابريشم در اين شهر سكونت داشته و داراي كنيسه ها و محلات و دكان هاي خاص خود بوند. همچنين نشانه هايي از سكونت مسيحيان و به احتمال نسطوريان در منطقه موجود است. با ظهور اسلام و فتح ري در سال 22 ه.ق اندك اندك مردم منطقه به ديانت اسلام گرايش يافتند و از همان آغاز با پيدايش فرق و مذاهب گوناگون در اسلام، شيعه و سني در كنار هم زندگي كرده اند.

نژاد:

تمدن هايي كه در حوزه استان تهران از ديرباز وجود داشته اند نشانه هايي از سكونت و پيدايش تمدن هاي اين منطقه رانشان مي دهند. در اين ميان «چشمه علي» ري كه مربوط به 6200 سال قبل است، از اهميت ويژه اي برخوردار است. گروهي كه بيش از 6000 سال پيش در اين حوزه ساكن بودند از اولين اقوام و نژادهاي بومي منطقه محسوب مي شوند. تمدني كه توسط اين اقوام در چشمه علي ري متولد شد و رشد كرد بسيار قدرتمند بود و با نفوذ به خارج از حوزه چشمه علي مانند ساكنان تپه سيلك، قره تپه شهريار، موشلان تپه اسماعيل آباد، تپه حصار دامغان و تپه آنو و نمازگاه در تركستان و شرق ايران تا بلوچستان، كم كم توانست بر ديگر اقوام تاثير گذارد و آنها را جذب قدرت و عظمت خود نمايد. اين گروه از ساكنان اوليه و اصلي استان تهران به شمار مي روند كه بعدها به شكل هاي گوناگون در تپه دروس، قيطريه و بسياري از نقاط استان تهران پراكنده شدند.

Share

پيشينه تاريخي تهران و حومه ( كرج– ورامين– دماوند– ري)
منطقه تهران كه در شمال غرب فلات مركزي ايران قرار گرفته از زمانهاي دور و ادوار پيش از تاريخ منطقه هاي مسكوني بوده و ردپاي فرهنگ هاي پيش از تاريخي را در گوشه و كنار آن مي توان سراغ گرفت. بررسيها و كاوشهاي باستانشناسي از يك سده قبل تا به امروز بسياري از مراكز فرهنگي در دشت تهران را مشخص و معلوم ساخته و نشان مي دهد كه اين دشت حداقل از نيمه دوم هزاره دوم (عصر آهن) تا به امروز مسكوني بوده است. از زماني كه شهر تهران در سال 1200 هـ.ق توسط آقامحمدخان قاجار به پايتختي ايران برگزيده شد تا به امروز حوادث بي شماري را به خود ديده است. تاريخ افسانهاي تهران به «شيث بنآدم» و «هوشنگ پيشدادي» مي رسد. در عهد ساسانيان كيش زرتشت در ري رواج يافت و چندين آتشگاه بزرگ در شمال و جنوب تهران ايجاد شد. آتشگاه نخستين قصران در فاصله 30 كيلومتري مركز تهران رو به روي يكي از ارتفاعات كوه توچال قرار داشت. در فرهنگ آنندراج آمده است: «شهر تهران در قسمت جنوبي شهر حاليه تهران بنا شده و خانه هاي پستي داشتند كه شبيه به غار ولي به تدريج از طرف شمال توسعه يافت و منازل را بيشتر به سرچشمه قنوات نزديك كرده اند. در كتاب «تهران عصر ناصري» آمده است: تهران قبل از قرن شش هـ.ق يكي از روستاهاي ناچيز و كم اهميت بود و شهر ري كه تقريباً در شش كيلومتري تهران قرار داشت، كانون عظيم تمدن و فرهنگ قديم اين خطه به شمار مي رفت. تا اين كه با هجوم ويرانگر مغول، جنگهاي داخلي، كشمكشهاي مذهبي و تفرقه اندازي هاي فرقه هاي مذهبي ري رو به ويراني نهاد. در كتاب «عجايب البلدان» آمده است: تهران قريه اي است معظم و ولايت ري داراي باغات زياد به اشجار و ثمرات خوب و فراوان و سكنه در خانه هاي سرداب مانند به سر ميبرند كه هر قدر محصور بودنشان امتداد يابد به سبب كثرت آذوقه كه از فرط احتياط ذخيره كرده اند آسوده اند و دائماً به سلطان عصر ياغي و با عساكر او در كارزار و زد و خوردند، ماليات خود را به مسكوك نمي پردازند، بلكه در عوض نقود رايج خروس و مرغ مي پردازند. تا حمله مغول، هنوز هم تهران به صورت قريه اي نه چندان معتبر باقي مانده بود و مانند ديگر قراء ري، زير نظر خوارزمشاهيان اداره مي شد. «ياقوت حموي» سياح بزرگ عرب هنگام فرار از دست مغولان در سال 617 هـ.ق از اين قريه ياد كرده است. با سكونت اهالي ري پس از زلزله هاي متناوب و نيز حمله مغولان، تهران به تدريج از شكل روستا بيرون آمد و به شهركي تبديل شد كه داراي چهار امامزاده و چند بقعه متبركه بود. به عنوان اولين امامزاده هاي تهران بايد از امامزاده زيد، يحيي، اسماعيل و سيدنصرالدين نام برد. در اين دوره كشاورزي و باغداري توسعه پيدا كرد و اين امر نظر مهاجمان و ساكنان روستاهاي اطراف تهران را به خود جلب كرد. اين وضع تا پايان دوره هاي تركمانان و اوايل صفويه دوام يافت.
 

ري: ري يكي از نقاط باستاني ايران با آثاري از هزاره هاي چهارم و پنجم قبل از ميلاد است. درباره پيدايش شهر باستاني ري، مانند ديگر شهرهاي باستاني، افسانه هاي متفاوتي وجود دارد. بناي آن گاه به شيث بينآدم(ابوالبشر) نسبت داده ميشود كه منوچهر آن را از نو ساخته است و گاه به هوشنگ پسركيومرث.
واژه ري به صورت (RAGHA) در ونديداد، فرگود اول، يسنا 19، پاره 18 و (RAGA) در سنگ نبشته بيستون و به صورت (RHAGOE)، (RAGAU)، (RHAGA)، (RHAGEIA)، (RAGES) راگس و راجس و (RAI) سرياني، (RE) ارمني، و بصورت (RAI)، (RAGH) پهلوي آمده است. در كتاب عهده عتيق كتاب دوم پادشاهان، باب 17، بند 6 و باب 18، بند 11 از ري ياد شده است و نيز نام ري در آثار يوناني و لاتين و سنگ نبشته هاي باستاني (كتيبه داريوش بزرگ) بر جاي مانده است. نام ري از دوره ساسانيان به بعد بر اين شهر گذاشته شد و مردم با آمدن سپاهيان اسلام به دين اسلام گرويدند. در دوره اسلامي ري پناهنگاه فرمانداران بنياميه بود. بر پايه اسناد و مدارك تاريخي، با آن كه شهر ري بر اثر زلزله هايي چند (چون زلزله 236 ق/ 850 يا 851 م) ويران شد و يورش تركان نيز بر آن آسيب هاي فراوان وارد آورد، همچنان پايدار ماند. ري در سال 617 هـ.ق مورد حمله وحشيانه مغولان قرار گرفت و علاوه بر قتل عام مردم بناهاي آن نيز با خاك يكسان شد. ري اندكي بعد از آن دوباره رو به آباداني گذاشت و بار ديگر در سال 786 هـ.ق به وسيله سپاهيان تيمور به ويرانهاي بدل شد و از آن به بعد روي آباداني به خود نديد.

ورامين: علاوه بر تپه ها و محوطه هاي تاريخي مربوط به قرون پيش از ميلاد، آثار فراواني از قرون هفتم و هشتم هـ.ق در اين شهرستان ديده مي شود. آباداني ورامين پس از ويراني ري توسط مغولان و تيموريان شروع شد. مردم ري پس از خرابي اين شهر به ورامين نقل مكان كردند. اين شهر همواره يكي از مراكز تجمع شيعيان بوده است. ورامين امروزه يكي از شهرهاي بزرگ استان تهران به شمار مي رود و به عنوان يكي از شهركهاي اقماري مطرح بوده است.
 

كرج: اين شهرستان در غرب شهر تهران قرار گرفته و داراي آثار تاريخي بسيار است. آباداني و توسعه كرج در دوره قاجار و پس از آن صورت گرفت. كاخ سليمانيه نيز به دستور فتحعلي شاه در آنجا ساخته شد.

دماوند: در كتيبه شاپور و كتيبه پايكولي از زمان نرسي(293-302 م) از ساتراپ هاي دماوند نام برده شده است. چند دهه قبل نزديك شهر دماوند دو ظرف سفالين قرمز رنگ بدون پايه به طور اتفاقي به دست آمد، قسمتي از ظرف به شكل سر گوزن بود و نيز در همين مكان دو سكه از فرهاد دوم(138 پ.م) و مهرداد دوم(88-123 پ.م) اشكاني كشف شد. همچنين روي يك مهر ساساني كه در دماوند كشف شد، نام دمباوند حك شده است. اين مهر اكنون در موزه كلكته نگهداري ميشود. در متون اسلامي نيز نام اين محل به صورت دنباوند آمده است. شاهنامه فردوسي را ميتوان در شمار اسناد قديمي كه از دماوند نام برده است، به شمار آورد. فردوسي بارها از اين شهر در شاهنامه نام برده و كوه دماوند را آشيانه سيمرغ، آموزنده زال پدر رستم دانسته است. دماوند در سال 30هـ.ق در زمان خلافت عثمان به دست مسلمانان فتح شد. استان تهران با وسعتي حدود 18814 كيلومتر مربع بين 34 تا 36.5 درجه عرض شمالي و 50 تا 53 درجه طول شرقي واقع شده است. اين استان از شمال به استان مازندران، از جنوب به استان قم، از جنوب غرب به استان مركزي، از غرب به قزوين و از شرق به استان سمنان محدود است. جمعيت اين استان در سال 85 بيش از 13 ميليون نفر بوده كه حدود 19 درصد جمعيت كل كشور را به خود اختصاص داده است.

Share

درباب وجه تسميه تهران عقايد و نظرات متفاوتي اظهار شده است. مرحوم سعيد نفيسي در اين خصوص نوشته است:
    « وجه تسميه‌اي كه ياقوت در معجم‌البلدان آورده و قزويني در آثار البلاد تكرار كرده است، به اين قرار است كه مردم اين ناحيه در هجوم خصم به زيرِزمين پناه مي‌بردند و ايشان را تَه ران گفته‌اند. مشتق از تَه به معني زير و ران به معني راننده از فعل راندن؛ يعني كساني كه به تَه مي‌رانند و پس از آن اين اسم كه بدواً بر اهالي اطلاق مي شده است بر اين ناحيه قرار گرفته است. مي‌توان گفت كه اين وجه تسميه به ذوق نمي‌نشيند و مخصوصاً اگر در اسامي قراي اطراف ري تفحص كنيم مي‌بينيم كه لفظ ران در دنباله اسامي بعضي از قرا و محال ديگر مثل جماران، نياوران، شميران، قصران و تهران ديده مي‌شود و از اين قرار مي بايست همه از فعل راندن مشتق شده باشد و حتا در نقاط دورتر از طرف ري.»
    فرهنگ نظام، تهران را واژه‌اي فارسي دانسته و وجه نام‌گذاري آن را چنين ذكر كرده است:
    « تيران منسوب به تير است كه نام فارسي عطارد است. شايد ده مذكور به نام ستاره تير، كه در ايران قديم مقدس بوده، بنا شده يا منسوب به شخص تيرداد نامي بوده. » و دليل اين نظريه را الف و نون آخر كلمه تيران آورده است؛ زيرا در ايران قديم مرسوم بوده است كه شهرها و دهات را به وسيله الحاق الف و نون نسبت به سازنده آن نام‌گذاري مي‌كردند. احتمال ديگري كه اين فرهنگ داده اين است كه چون اوستا تئيره نام قله‌اي است از البرز، شهر مذكور را تيران و منسوب به آن قله دانسته و در هر صورت طهران و تهران را غلط مشهور و نام صحيح تاريخي آن را تيران مي‌داند.
    به نظر مي‌رسد قول مرحوم كسروي در مورد وجه نام‌گذاري تهران منطقي تر از ديگران باشد. او عقيده دارد:
    «تهران شهري است كه از هزار سال بازمانده و اكنون تخت گاه كشور است. نام آن از دو بخش پديد آمده تَه و ران. تَه يا كه اگر چه در فارسي كنوني معنايي ندارد، ولي در زبان‌هاي بسيار كهن به معناي گرم بوده است. تمام ديه‌هايي كه در زبان فارسي داراي بخش تَه يا كََه هستند مانند كهران ، تهران ، كهرم يا جهرم داراي هواي گرم بوده‌اند و ران نيز به معناي مكان است و جاهايي كه در نام‌شان بخش شمي يا سمي پديد آمده جاهاي سردسير است مانند شميرم و سميرم و سميران و شميران. پس تهران يا كهران جاي گرم (گرم‌سير) و شميران يا سميران به معناي جاي سرد (سردسير) است. اين نكته در خور توجه است كه شمي يا سمي يا كلمه زمي شباهتي دارد كه در بعضي زبان‌ها به معني سرما و زمستان است. در زبان اوستايي زيما به معني زمستان است كه قسمت زم در زمستان و زمهرير هنوز هم باقي مانده است. »

Share
دسته ها : تهران

(طهران يا تهران)
    در خصوص املاي كلمه‌ي تهران نيز ميان مورخان و محققان اختلاف نظر وجود دارد و حتا در سال‌هاي گذشته در اين موضوع مباحثي بين محققان و دانشمندان به ميان آمد كه تا مدت‌ها ادامه داشت.
    خطيب بغدادي در تاريخ بغداد، ابن بلخي در فارس‌نامه، محمدبن محمود بن احمد طوسي در عجايب نامه ، سمعاني در الانساب، ظهيرالدين نيشابوري در سلجوق‌نامه، قاضي عمادالدين در عجايب البلدان، شرف الدين علي يزدي در ظفرنامه تيموري و بسياري ديگر از دانشمندان و محققان در آثارشان تهران را با طا و به صورت «طهران» ثبت كرده‌اند.
    ياقوت در معجم البلدان با آن كه آن را با طا ضبط كرده است اما مي‌نويسد: « ... اين كلمه عجمي است و ايشان تهران گويند. » و پس از آن قزويني در آثار العباد آن را با تاي منقوط (ت) آورده است.
    محمد حسن خان صنيع الدوله در كتاب مرآت البلدان درباره املاي درست كلمه‌ي تهران متني دارد كه مضمون آن چنين است كه به منظور نوشتن مطلبي در مورد تهران دچار ترديد شدم كه نام اين شهر را با «طا» بنويسم يا با «ت» ؛ زيرا دانشمندان قديم علوم جغرافيا در متن عربي و فارسي و نيز محققان علوم ادبي اغلب نام اين شهر را با «ت» نوشته‌اند و آن‌هايي هم كه با «ط» نوشته‌اند توضيح داده‌اند كه با «ت» صحيح است. ضمن آن كه اين اسم فارسي است و در فارسي استفاده از «ت» متداول‌تر است. مدتي در اين ترديد بودم تا اين كه به نظرم رسيد موضوع را رسماً از وزير علوم جناب اعتضاد السلطنه سئوال كنم؛ كه قول و نظر ايشان نسبت به ساير صاحب‌نظران، مستندتر و به عنوان سند معتبر قابل استناد است.
    ايشان در پاسخ مرقوم فرمودند كه نام شهر تهران را با «ت» نوشته‌اند و درست هم همين است. در كتاب آثار البلاد بعد از بيهق، كه در رديف «ب» است، تبريز را نوشته و بعد از آن تهران را با «ت» نوشته‌اند. در كتاب معجم‌البلدان نيز با «ت» نوشته شده است و چون كتابي از معجم‌البلدان و آثار البلاد معتبر‌تر نمي‌باشد، ديگر لازم نيست به خود زحمت بدهيد و به ساير كتب رجوع كنيد. به خصوص اين كه كتاب شما فارسي است و در فارسي از «ت» استفاده مي‌شود.

Share
دسته ها : تهران

امامزاده عبدالعظيم حسني
نسب حضرت عبدالعظيم حسني ( ع ) به واسطه و با چهار پشت، به امام حسن مجتبي ( ع ) مي رسد. بناي اصلي و نخستين بقعه يعني حرم آن، در نيمه دوم قرن سوم هجري توسط محمد پسر زيد داعي علوي، تعمير اساسي شد. درگاه اصلي ورودي بنا كه در سمت شمال قرار دارد بار اول در زمان پادشاهان آل بويه و سپس در دوره قاجار به ياري مجدالملك كامل شد. گورستان حضرت عبدالعظيم حسني با مقابر، صحن ها و مجموعه هاي خصوصي اطراف حرم، اعتبار ويژه اي دارد. احترام و تقدس ويژه اي كه مردم براي حضرت قائل بوده اند، موجب خاكسپاري بسياري از شخصيت هاي سياسي، اجتماعي، فرهنگي در اين گورستان شده است. ناصرالدين شاه، قاآني شيرازي، قائم مقام فراهاني، بديع الزمان فروزانفر، آيت اله كاشاني، علامه محمد قزويني، حسينعلي ميرزا نصرت السلطنه، ستارخان ، گروهي از دراويش نعمت الهي و فرزندان آيت اله بهبهاني در اين گورستان آرميده اند. از آثار تاريخي اين مجموعه سر در آجري دوران سلجوقي است و نيز صندوقي از چوب عود، گردو با كتيبه هايي به خط نسخ و ثلث برجسته كه به سال 725 هـ . ق تعلق دارد. پوشش زيرين گنبد با طاق ضربي مدور در زمان شاه تهماسب تغيير يافت و پوشش خارجي آن در سال 1270 هـ . ق به دستور ناصرالدين شاه با خشت هاي مسي زرين تزيين شد.  ضلع جنوبي مقبره ناصرالدين شاه به وسيله يك در كوچك اختصاصي به حرم امامزاده حمزه راه دارد. بقعه امامزاده طاهر نيز در سمت شرقي صحن بزرگ واقع است. مهم ترين صحن و ايوان حرم، صحن و ايوان بسيار وسيع آستانه است كه در شمال حرم واقع، و به دستور ناصرالدين شاه ساخته شده است. ايوان جنوبي حرم نيز در سال 944هـ . ق به فرمان شاه تهماسب صفوي ساخته و در دوره قاجار آينه كاري و تزئين شد.

امامزاده عبدالله آيين ورزان
در كيلومتر هفت جاده تهران – فيروزكوه بقعه امامزاده عبدالله فرزند امام جعفر صادق (ع ) واقع شده و به امامزاده «عبدالله افتح» شهرت دارد. در بناي بقعه، كتيبه اي موجود نيست و تنها تاريخ 730 هـ . ق بر روي ضريح چوبي نقش بسته است.

امامزاده عبدالله
بناي اين امامزاده در مسير جاده پيشوا – غياث آباد و در شرق روستاي غياث آباد قرار دارد. بناي اصلي بقعه در ميان بناي جديد الاحداث محصور است. صحن امامزاده شامل يك اتاق است كه در جبهه جنوبي دو اتاقك با بدنه و سقف آينه كاري شده ديده مي شود.  نـَسَب امامزاده عبدالله طبق تاريخ موجود، با واسطه به حضرت موسي بن جعفر (ع ) مي رسد.

امامزاده عبدالله و عبيدالله دماوند
اين امامزاده از بناهاي بسيار زيباي اواخر قرن هفتم هـ . ق درمنطقه دماوند است. بناي بقعه برجي آرامگاهي است با بدنه مضرس ( منقوش به نقش و نگارهايي به صورت دندانه ها ) و گنبد فيروزه اي رنگ كه بر سطح خارجي آن ، مهرهاي گچي مشاهده مي شود. در داخل، كتيبه اي حاوي آيات قرآن كريم وجود دارد.

امامزاده قاسم، شميران
امامزاده قاسم درشمال شميران و در روستاي قديمي« دژ عليا» واقع است. بناي اصلي امامزاده برجي هشت ضلعي است كه هر ضلع آن از داخل 25/ 2 متر عرض دارد و از آجر ساخته شده است. اين بقعه امروزه داراي صحن، ايوان، رواق و گنبد كاشيكاري است. اصل بناي بقعه را از قرن هفتم هجري دانسته اند. در زمان شاه تهماسب صفوي صندوقي با تاريخ 963 هـ . ق بر روي مرقد نهاده شد. ساختمان اصلي بقعه در زمان فتحعلي شاه قاجار توسعه يافت و ايوان بزرگ فعلي در طرف قبله بنا شد. صندوق امامزاده در سال 963 هـ . ق در سي و سومين سال پادشاهي شاه تهماسب صفوي روي مرقد نصب شد.

امامزاده قاسم وحيديه
اين امامزاده در محله جوقين يكي از محلات شهر وحيديه قرار دارد.  بنا به دوره صفويه تعلق دارد و به احتمال زياد ايوان آن در دوره قاجار اضافه شده است. پلان بنا چهار ضلعي است و يك ايوان شرقي دارد كه ورودي بنا را در خود جاي داده است. پوشش بقعه به صورت يك گنبد پله اي اجرا شده و پوشش ايوان به صورت طاقي است.

امامزاده موسي
اين بقعه در روستاي خوروين در شمال غربي شهر كرج واقع است. بناي كوچك امامزاده با پلان مربع، از داخل داراي ابعاد تقريبي 444 در 444 سانتي متر است. قطر ديوارها 150 سانتي متر و سقف بنا، گنبدي است.

امامزاده هادي و علي نقي
در مسير كرج – قزوين، نرسيده به شهر هشتگرد و محل «ينگه امام» مقبره امامزاده هادي و علي نقي از اولاد امام موسي كاظم (ع)، به چشم مي خورد. بناي اين امامزاده نزديك كاروانسراي ينگه و تپه بزرگ تاريخي واقع است. اين بنا از دو قسمت يعني ايوان شمالي در جلو و حرم اصلي در پشت آن تشكيل شده است. اين بنا از آثار دوره صفويه به شمار مي رود. درباره اين بقعه در سفرنامه ميرزا حسين فراهاني چنين آمده است: گويند دو نفر از اولادان حضرت موسي بن جعفر در اينجا مدفون هستند.

امامزاده هارون بن موسي
بقعه امامزاده هارون بن موسي در تكيه جوستان از توابع طالقان قرار دارد. بقعه و گنبد اين بنا از سنگ و گچ ساخته شده است. بناي امامزاده بسيار شكيل و زيباست و اهالي جوستان و روستاهاي اطراف احترام ويژه اي براي آن قايل هستند. در امامزاده هارون كتيبه اي سنگي به طول 90 و عرض 33 سانتي متر، حاوي فرمان شاه تهماسب صفوي به خط ثلث موجود است. در اين فرمان شاه تهماسب صفوي «به سبب عجز سكنه ي متوطنه (ساكن) و عدم استطاعت مالي مردم طالقان» آنها را از دادن ماليات معاف نموده است.

امامزاده يحيي، ورامين
بناي امامزاده يحيي درجنوب شرقي شهرستان ورامين و در محله اي معروف به كهنه گاه  قرار دارد. تاريخ بناي امامزاده يحيي، ماه محرم سال 707 هـ . ق است. سبك معماري مقبره شباهت زيادي به مسجد جامع و برج علاءالدين دارد. ورودي بنا در جهت شمال، داراي حياط وسيعي است كه از آن به عنوان گورستان استفاده شده است.بناي امامزاده يحيي يكي از چند اثر تاريخي دوره مغول است كه هنوز در ورامين بر جاي مانده و با گنبد زيباي آجري در محوطه گورستان محصور است. اين بقعه، محراب كاشيكاري بسيار نفيسي به تاريخ 663 هـ . ق اثر «علي بن محمد ابي طاهر» را در خود جاي داده بود كه اكنون در موزه «متروپوليتن» نيويورك نگهداري مي شود. روي مزار، سنگ قبري به شكل محراب با تاريخ 750 هـ . ق وجود داشت كه اكنون در موزه آرميتاژ روسيه جاي دارد. شجره نامه اي موجود است كه نسب امامزاده را به امام حسن (ع) مي رساند.

امامزاده يحيي، تهران
بقعه امامزاده يحيي در انتهاي محله «عودلاجان» نرسيده به خيابان ري در كوچه اي به نام امامزاده يحيي قرار دارد. به عقيده گروهي از پژوهندگان، اين بقعه مدفن حضرت يحيي از اولاد امام زين العابدين (ع) است، اما روي صندوق قبر بقعه، نام يحيي بن زيد فرزند امام حسن مجتبي (ع) آمده است. بناي اصلي امامزاده متشكل از برج خشتي هشت ضلعي احتمالاً به قرن هفتم هجري تعلق داشت و داراي گنبد هرمي شكل 12 ضلعي بود. اين بنا در سال 1318 تخريب شد و بناي فعلي در سال 1320 شمسي در همان محلي ساخته شد. صندوق منبت عتيقه بقعه، چنانكه در كتيبه آن اشاره شده است، به دستور «ملك شاه غازي» در سال 895 هـ . ق به وسيله دو برادر به نام هاي استاد حسين و استاد محمد لواساني ساخته شد.

امامزاده اسماعيل
امامزاده اسماعيل درخيابان شهيد مصطفي خميني، نزديك ميدان «سيد اسماعيل» قرار دارد و منسوب به اسماعيل از اعقاب امام علي النقي (ع) است. يك سوي اين بقعه به واسطه بازار سرپوشيده به خيابان اصلي بازار تهران راه مي يابد. اين مكان تاريخي شامل ميدان، آب انبار، مسجد- مدرسه فيلسوف الدوله و بازار سيد اسماعيل است. طبق كتيبه موجود، قدمت درِ چوبي بقعه به سال 886 هـ . ق يعني دوره آق قويونلو مي رسد و ظاهراً قديمي ترين سند بر جاي مانده براي قدمت شهر تهران است. كاشي هاي زرين فام مرقد متعلق به قرون هفتم و هشتم هـ . ق و مناره هاي موجود در اين بقعه از قرن سيزدهم هـ . ق باقي مانده است.

امامزاده احمد و محمود
در حوزه ماهدشت كرج، خياباني خاكي وجود دارد كه به تپه اي باستاني و بناي آرامگاهي خشتي منتهي مي شود. بناي امامزاده احمد و محمود بر تپه اي با ارتفاع حدود سه متر بنا شده و از فاصله دور در ميان دشتِ مسطح، نمايان است. مصالح به كار رفته در اين بنا فقط خشت و گل است و بنا به صورت چند ضلعي و با گنبد ضربي برپا شده است. در كنار امامزاده دو تپه باستاني وجود دارد كه تنوع و فراواني سفال هاي پراكنده در آنجا حكايت از اهميت آنها دارد. سفال هاي جمع آوري شده از سطح تپه ها، قدمت آنها را به قرون هفتم تا نهم مي رساند.

امامزاده ام كبري و ام صغري
اين بنا هم اكنون در داخل شهر اشتهارد با گنبد بلند كاشيكاري شده نمايان است. ساقه گنبد از دو قسمت تشكيل شده: قسمت زيرين گنبد با اشكال لوزي مزين شده و بقيه ساقه آن كه قاعده گنبد را تشكيل مي دهد، آجري است. اين بنا را مي توان به دوره صفويه نسبت داد كه بعد از آن در دوره هاي مختلف مورد مرمت قرار گرفته است.

امامزاده جعفر، پيشوا
بناي مرتفع و مجلل اين امامزاده، يادگار دوره صفويه است. گنبد كاشيكاري و صحن وسيع اين امامزاده در داخل شهر پيشوا خودنمايي مي كند. كتيبه ايوان حكايت از تعمير و الحاق آن به دستور فتحعلي شاه قاجار در سال 1227 هـ . ق دارد.

امامزاده جعفر، هشتگرد
اين بنا درداخل شهر هشتگرد واقع شده و گرداگرد آن را ديواري احاطه كرده است. قديمي ترين و اساسي ترين بخش اين بنا حرم آن است. داخل بقعه فاقد هرگونه تزئين يا نوشته و كتيبه است.

امامزاده حسن
اين بقعه درداخل شهر كرج واقع شده و بناي آن از داخل، به صورت چهارگوش وسيع است كه در وسط هر ضلع آن طاق نمايي برپا شده است. نماي خارج نيز به صورت چهارگوش در نهايت سادگي است. براساس كتيبه اي كه در داخل ايوان ورودي بنا قرار دارد، ساختمان امامزاده در ربيع الاول سال 906 هـ . ق و به فرمان ابوالمظفر شاه تهماسب اول صفوي انجام شده است.

امامزاده داود
اين آرامگاه در ميان دره هاي سبز، درشش كيلومتري توچال و 15 كيلومتري فرحزاد واقع است. در گذشته بقعه امامزاده داود از بنايي سنگي مشتمل بر صحن و طاق نماهاي كم عمق در اطراف و حرم و ايوان كوچكي در جنوب آن تشكيل مي شد و گنبدي سبز رنگ داشت. وجود درختان بيد بسيار كهن حكايت از بناهاي قبل از صفويه دارد.  نسب امامزاده براساس زيارت نامه بقعه به امام زين العابدين ( ع) مي رسد.

امامزاده رحمن و زيد
اين بقعه درحاشيه جنوب غربي روستاي پلنگ آباد اشتهارد قرار دارد و داراي سه گنبد آجري ساده، سرسرا و راهرو است. امامزاده رحمن و امامزاده زيد، در اين بقعه دفن شده اند. اين بقعه كه در وسط محوطه بزرگي واقع شده و داراي حصار آجري است، منظره اي جالب و با عظمت دارد. به ويژه نماي سه گنبد آجري آن جلوه اي خاص به بنا بخشيده است. از شيوه معماري ساختمان چنين به نظر مي رسد كه اين بنا به تدريج در طي سه قرن هفتم و هشتم و نهم هـ . ق تكميل شده است.

امامزاده زيد
اين امامزاده درراسته بازار شهر تهران قرار دارد و شامل يك حرم چهار ضلعي بزرگ و ايوان و صحن در سمت شرق با گنبد دو پوش مدور و ملحقات آن است. بناي اصلي بقعه به دوره صفويه (قرن دهم هجري) تعلق دارد. در زمان فتحعلي شاه و ناصرالدين شاه قاجار صحن و ايوان و گنبد دوپوش و متعلقات ديگري به آن افزوده شد. در كتاب آثار تاريخي تهران آمده است:« لطفعلي خان زند كه در سال 1209 به دستور آقامحمدخان در تهران به قتل رسيد، در مجاورت اين بقعه به خاك سپرده شده است».

امامزاده زين العابدين
بناي امامزاده زين العابدين سجاد ( ع) دركنار روستاي باغ خواص، در فاصله 10 كيلومتري ورامين قرار دارد. بقعه حياطي وسيع دارد كه مشجر و پوشيده از گورهاي دوره اسلامي است. بنا شامل اتاقي مربع شكل است. در ميانه هر ضلع طاق نما و در چهار گوشه آن، چهار طاق نما ديده مي شود. با تبديل پلان چهار به هشت، گنبدي بر آن تعبيه شده است و در زير آن نقوش بسيار زيبايي با استفاده از گچ شكل گرفته است.

امامزاده سلطان مطهر
اين امامزاده درحاشيه شهر بومهن در 52 كيلومتري شمال شرقي تهران، بر سر راه تهران – آبعلي قرار دارد. طرح كلي بقعه شامل پاي بست هشت ضلعي با گنبد هشت ترك است كه در نوع خود بسيار هنرمندانه بنا شده است. اين گونه بناها، در معماري ايران به ويژه در شمال و شمال شرقي كشور سابقه ممتدي دارد بخش هاي اصلي بقعه سلطان مطهر شامل حياط و ايوان بقعه، اتاق مقبره، كتيبه هاي سنگي مقابر هم جوار و صندوق چوبي بقعه است و «ملك كيومرث» يكي از مقتدرترين امراي محلي شمال ايران، آن را بنا نهاد.

امامزاده سيد نصرالدين
اندكي بالاتر از ميدان محمديه ( اعدام سابق ) بقعه سبزرنگي خودنمايي مي كند كه منسوب به مدفن نصرالدين از فرزندان امام سجاد ( ع ) است. اين بنا مشتمل بر حياط، صحن و بقعه هشت ضلعي است. بخش مهمي از صحن و حياط امامزاده در خيابان كشي هاي دوره پهلوي اول از بين رفت. بقعه اين بنا متعلق به سال 993 هـ . ق است كه در كتيبه چوبي طويلي به خط ثلث حك شده است.

امامزاده حسين، ورامين
بناي امامزاده ي معروف به «شاهزاده حسين»نزديك مسجد جامع ورامين واقع است. ساختمان موجود تنها ته رنگي از بناي باشكوه اوليه را كه متعلق به قرن هشتم هـ . ق است، برخود دارد. بيشترين آثار باقي مانده از بناي اصلي، در محراب نفيس آن به چشم مي خورد.

امامزاده صالح
بقعه امامزاده صالح درميدان تجريش تهران قرار دارد. گنبد كاشيكاري شده اين بنا چندين بار مرمت و بازسازي شد و سرانجام در سال 1368 به طور كلي تخريب و با كاشي جديد بازسازي شد. ضريح اوليه آن از چوب ساخته شده بود ولي بعدها از نقره و كتيبه هاي اطراف آن با آب طلا منقوش و مزين شده است.حرم اين بنا داراي ابعاد 5/6 * 6 متر است. امامزاده صالح كتيبه اي به تاريخ 700 هـ . ق داشت كه در تعميرات مدخل ساختمان از ميان رفت. در حمله مغول بناي امامزاده يكسره از بين رفته بود اما بانيان خيـّر آن را برپا داشتند. طبق كتيبه موجود در بنا مدفن صالح برادر امام هشتم مي باشد. در سال 1323 خورشيدي مرحوم حسن فداكار باني تغييرات و نصب كاشي مجدد در گنبد آن شد.

امامزاده شاهزاده محمد
در روستاي ايجدان ورامين قرار دارد.

امام زاده سيد سلطان محمود خاوه اي
در جواد آباد ورامين

امامزاده هادي
در نزديكي ابن بابويه شهر ري از دوره صفويه به يادگار مانده

امامزاده كوكب الدين
در غرب شهرستان ورامين و مربوط به دوره ي مغول، سلجوقي است.

امامزاده علي جعفر آباد
در روستاي جعفرآباد جنگل ورامين قرار دارد.

امامزاده عبدالله بوالعرض
در 9 كيلومتري ورامين قرار دارد.

امامزاده علي آجربست
در روستاي آجرسبت ورامين قرار دارد.

امامزاده قاسم خالدآباد
درخالدآباد ورامين قرار دارد.

 

Share

مسجد و مدرسه شهيد بهشتي ( سپهسالار قديم)
 اين مسجد و مدرسه كه از ساخته هاي قرن 13 هـ . ق است درخيابان ناصرخسرو قرار دارد و از سمت غرب به مدرسه خان مروي متصل است. اين مجموعه در ابتدا به مسجد و مدرسه مرحوم «ميرزا محمدخان سپهسالار» شهرت داشت، اما با ساخت مسجد و مدرسه «ميرزا حسن خان مشيرالدوله» و ناميده شدن آن به عنوان مسجد و مدرسه سپهسالار، اين مجموعه «سپهسالار قديم» ناميده شد. اين مجموعه از آثار ميرزا محمدخان قاجار دولو كشيكچي باشي، پسر دوم اميرخان سردار و خالوزاده عباس ميرزا نايب السلطنه است. نقشه اين مدرسه شبيه مساجد چهار ايواني و داراي دو شبستان است كه از يكي براي مسجد و از ديگري به عنوان مَدرس استفاده مي شود. شبستان ضلع جنوبي كه به عنوان مسجد مورد استفاده است، داراي ستون هاي سنگي بلند و استواري است كه از نظر معماري اهميت دارد. شبستان ديگر كه از آن به عنوان مدرسه استفاده مي شود، در ضلع شمالي قرار دارد. در داخل شبستان 21 بيت شعر به خط عبدالحسين زرين قلم در مدح ناصرالدين شاه و محمدخان سپهسالار ديده مي شود. اين مدرسه 19 حجره دارد كه 8 حجره آن در حال حاضر به امور اداري و مدرس اختصاص دارد. اين مسجد و مدرسه صحن زيبايي دارد و سر در آن به دو منار كوتاه مزين شده است.

                                              

مسجد و مدرسه عالي شهيد مطهري ( سپهسالار جديد)
 اين مجموعه با قدمتي بيش از يك قرن از آثار مهم دوره قاجاريه است. مرحوم سپهسالار در نقشه كشي، معماري و وضع ساختمان اين بناي بزرگ، طرح و نقشه ي شرقي اسلامي را در نظر داشت. نقشه اين مجموعه و شيوه معماري آن تلفيقي از سبك معماري مسجد جامع اصفهان در قسمت هشتي و ورودي، مسجد اياصوفيه اسلامبول و نماسازي آن يادآور مدرسه چهارباغ اصفهان است. از چهار ايوان مرتفع كه در برابر يكديگر ساخته شده، يكي از آنها كه كوتاه تر است رو به قبله دارد و بالاي آن گنبدي مدور و بلند برپاست. چهار مناره بلند با پايه هايي كه حدود يك متر آن سنگ است، بسيار ظريف حجاري شده است. اين دو مناره در دو طرف مقصوره (سراي حصاردار، جاي ايستادن امام و خليفه در مسجد)، بالا رفته و دو مناره ديگر رو به روي ايوان قرار دارد. گل دسته ها تمام كاشي و داراي نقش هستند. در زواياي در بزرگ ورودي و دو طرف جلوخان غربي هم دو مناره ديگر وجود دارد. گنبد مسجد و مناره ها كه در طرف قبله و جهت جنوبي واقع شده منظره بسيار باشكوهي دارد. تمامي مناره ها از آجر ساخته شده و روكار آنها با كاشي هاي نره و هفت رنگ مخصوص دوره قاجاريه تزيين شده است. در اثر گذشت زمان كاشي هاي گنبد متلاشي شده بود كه در سال 1208 و 1307 ش به طرز ظريف و زيبايي ترميم، و در اطراف گنبد كلمه « لااله الاالله» و « محمد رسول الله » به خط كوفي منقوش شد. مصلاي مسجد به چهل ستون معروف است و در قسمت شرقي صحن قرار دارد. اين مصلا داراي 44 ستون سنگي يك پارچه مرتفع است كه در وسط هر چهار ستون طاقي محكم برافراشته اند. در بزرگ ورودي غربي از دو قسمت به واسطه دهليز متحدالشكل به داخل صحن مدرسه راه دارد. در شرقي داراي دهليزهاي طولاني است كه مستقيماً به صحن مدرسه راه مي يابد. صحن مدرسه داراي چهار باغچه مشجر، چهار خيابان و حوض بزرگي است كه آب جاري قنات تهران مخصوص مدرسه و مسجد و عمارت بهارستان به آن راه مي يافت.

                                             



مسجد و مدرسه حكيم باشي (آقا محمود)
بناي اين مسجد – مدرسه را به ميرزا احمد حكيم باشي نسبت داده اند كه گويا در دوره فتحعلي شاه زندگي مي كرد. در جبهه قبله، گنبد خانه و ايواني وجود دارد كه شاخص ترين عناصر مسجد به شمار مي آيد و شبستاني كم عمق و طويل در جبهه مقابل آن ساخته اند. در دو جبهه ديگر، هشت حجره رو به روي يكديگر قرار دارد. وسط هر يك از دو جبهه، ايواني وجود دارد. به اين ترتيب اين بنا داراي سه ايوان است. دو سوي گنبدخانه، به دو ورودي مجهز است كه هر كدام متشكل از پيش طاق، هشتي و دالاني است و مستقيماً به حياط ختم مي شود.


مسجد و مدرسه خان مروي

اين مسجد و مدرسه را «حاجي محمد حسين خان» ملقب به «فخرالدوله» والي مرو در زمان سلطنت فتحعلي شاه بنياد نهاد. از آن رو اين مدرسه را «خان مروي» ناميده اند. اين مدرسه به نام فخريه هم مشهور است. اين مجموعه شامل مسجد با صحن بزرگ، حجره ها و طاق نماهاي اطراف صحن است. در سمت شمال صحن، ايوان بزرگ و مدرسه قرار دارد. بنا داراي تزئينات كاشي كاري و كتيبه هايي حاوي اشعار عالمانه است و نام فتحعلي شاه و فخرالدوله بر آنها آمده است. تاريخ بنا در كتيبه، سال 1231 هـ . ق را نشان مي دهد.

مسجد و مدرسه شيخ عبدالحسين
اين مسجد و مدرسه را وصي مرحوم «شيخ عبدالحسين تهراني» (شيخ العراقين) از ثلث مال «ميرزا تقي خان اميركبير» بعد از فوت او ساخت و به نام خود وي مشهور شد. اين مسجد در ضلع جنوبي بازارچه و جلوخان سيد ولي در محل قديمي باغ و خرابه هاي پاچنار جا دارد. مدرسه داراي سر در كاشي كاري بسيار زيبايي است كه بر اساس نوشته هاي آن به تصدي آقا يوسف در كارخانه «استاد محمدقلي شيرازي» به سال 1281ساخته شده است. در منبت ارزشمندي نيز وجود دارد كه اثر استاد نوروز تهراني در تاريخ 1279 هـ . ق است. اين مسجد مشتمل بر مقصوره گنبد و دو مناره كوچك در ضلع جنوبي، طاق نماهاي متناسب كوچك در جوانب ديگر و شبستاني در ضلع شرقي است. مسجد از كاشي كاري هاي عالي دوره قاجاريه (ناصرالدين شاه) بهره بسيار دارد. اين مسجد داراي دو شبستان، يكي شبستان گرم خانه و ديگري شبستان پشت به قبله است. در كتيبه سر در علاوه بر آيه قرآن و نام اميركبير و شيخ عبدالحسين، نام «قويلر آقاسي» و تاريخ 1270 نيز ذكر شده است.

مسجد و مدرسه فيلسوف الدوله
اين مسجد- مدرسه را ميرزا كاظم فيلسوف الدوله پزشك مشهور دوره ناصري، متوفي به سال 1323 هـ . ق ساخته است. اين بنا در خيابان شهيد مصطفي خميني در كنار امامزاده سيد اسماعيل قرار دارد. پيرامون صحن را 12 حجره و دو ايوان احاطه كرده و در جبهه مقابل ورودي شبستاني ستون دار وجود دارد كه براي برگزاري مراسم نماز از آن استفاده مي شود. ورودي بنا مسيري غيرمستقيم به صحن دارد و در آن عناصري چون جلوخان، هشتي، دالان و ايوان به كار رفته است. از ويژگي هاي اين بنا وجود مقبره باني آن در كنار حياط بسيار كوچك پشت صحن است. كاشي كاري هاي ظريف و كاربندي هاي زيبا از ديگر مشخصه هاي مسجد فيلسوف الدوله است. چنين به نظر مي رسد كه دو منار واقع در دو سوي ورودي بنا به صورت ناتمام رها شده باشد.

مسجد و مدرسه مشير السلطنه
اين مسجد – مدرسه در خيابان مولوي واقع است. ميرزا احمدخان مشير السلطنه اين بنا را ساخت و به تاريخ 1318 هـ . ق آن را وقف كرد. اين بنا داراي صحن كوچكي با هشت حجره در سه طرف آن است و شبستاني ستون دار در جبهه شمالي و در مقابل جبهه قبله قرار دارد. ايوان و مدرسه در جبهه جنوبي و حجره ها در دو جبهه ديگر در مقابل هم ساخته شده است. از ويژگي هاي اين بنا، وجود يك برج ساعت در شرق آن است كه از معابر مجاور ديده مي شود و به همين دليل به مسجد ساعت نيز شهرت يافته است.

مسجد و مدرسه مُعيـِر الممالك
دوستعلي خان نظام الدوله معرالممالك از رجال دوره قاجار اين مسجد – مدرسه را احداث نمود. تاريخ احداث و وقف بنا را پيش از سال 1290 هـ . ق برآورد كرده اند. اين بنا در خيابان خيام كوچه معير قرار دارد. گنبدخانه و ايواني بزرگ در جبهه قبله اين مجموعه ديده مي شود و در جبهه مقابل آن، شبستاني كم عمق و طويل قرار دارد كه در سال هاي اخير شكل جديدي يافته است. در دو جبهه ديگر و مقابل هم، شماري حجره وجود دارد و در جلو آنها، رواقي طراحي و ساخته شده است. فضاهاي ساخته شده در جبهه قبله، نسبت به سه جبهه ديگر ارتفاع بيشتري دارد. گنبدخانه، فاقد پوشش تزييني است و مناره هاي دو سوي ايوان نيز پيش از آن كه بنايشان به اتمام برسد به حال خود رها شده اند. اين بنا داراي دو ورودي است.

Share
X