برای مشاهده مشخصات هر استان بر روی ناحیه مربوط به آن در نقشه کلیک کنید

معرفی وبلاگ
تـنـیـده یـاد تـو در تــار و پــودم مـیـهـن ای مـیـهــن/ بـود لـبـریـز از عـشـقـت وجـودم میهن ای میهن/... *ضمن تشکر از بازدید شما کاربر گرامی، امید است توانسته باشیم ذره ای از زیباییهای تمام نشدنی میهن عزیزمان ایران را در این وبلاگ نشان دهیم. راهنمایی های شما بزرگواران، چراغ هدایتگر ما خواهد بود.*
صفحه ها
دسته بندی موضوعی
آرشیو
لینک دوستان
سایت های منبع و مرتبط
لوگوها











كد لوگوي میهن ما

ابزارها و برنامه ها






Google

در وبلاگ میهن ما
در كل اينترنت

تماس با ما

آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 1777552
تعداد نوشته ها : 4405
تعداد نظرات : 151

PageRank Checking Icon

آذربایجان شرقی
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
آذربایجان غربی
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
اردبیل
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
اصفهان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
ایلام
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
بوشهر
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
تهران
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
چهارمحال و بختیاری
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
خراسان جنوبی
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
خراسان رضوی
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
خراسان شمالی
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
خوزستان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
زنجان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
سمنان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
سیستان و بلوچستان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
فارس
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
قزوین
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
قم
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
کردستان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
کرمان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
کرمانشاه
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
کهکیلویه و بویراحمد
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
گلستان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
گیلان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
لرستان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
مازندران
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
مرکزی
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
هرمزگان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
همدان
پخش زنده از وبلاگ میهن ما
یزد
پخش زنده از وبلاگ میهن ما

ابزار هدایت به بالای صفحه

اسلایدر


مترجم سایت


http://www.iran.ir/image/image_gallery?uuid=4672201f-f488-461e-a7d8-a95657e49771&groupId=35403&t=1315717185774

Share

http://mehrantravel.com/Portals/0/khorasan/khor-raz.jpg

Share

استان خراسان رضوي با مساحتي بالغ بر 127432 كيلومتر مربع از شمال به جمهوري تركمنستان، از شمال غربي به استان خراسان شمالي، از شرق به كشور افغانستان، از جنوب به استان سيستان و بلوچستان، و از غرب و شمال غرب، به استان يزد، اصفهان، سمنان و گلستان محدود مي‌باشد.
بر اساس آخرين تقسيمات كشوري اين استان به مركزيت مشهد داراي 19 شهرستان، 64 نقطه شهري، 62 بخش و 158 دهستان و 3767 آبادي داراي سكنه مي‌باشد.

شهر مشهد
تا قبل از سال 202 هجري قمري هيچگاه كسي فكر نمي‌كرد كه قرار است شهري به نام مشهد بوجود آيد اما در اين سال و پس از شهادت و دفن حضرت امام رضا (ع) در محلي از توابع توس به نام سناباد كه به همين مناسبت نيز آنجا را مشهد رضا (محل شهادت) ناميدند، هسته اصلي شهر مشهد كنوني پديد آمد. سلطان محمود غزنوي بقعه اي بر روي اين مرقد بنا كرد.
در قرن هفتم هجري كه شهر توس به دست مغولان ويران گرديد، جمعيت آن سامان رو به سوي مشهد آوردند و به تدريج بر وسعت و آباداني اين شهر افزودند. شهر مشهد كه در آغاز بقعه اي در آبادي سناباد  نوقان بود، به تدريج توسعه يافت. ناحيه توس ابتدا مسكن اقوام غير آريايي بوده است.

 طوس
شهرستان توس را، توس؛ پسر نوذر كه 900 سال سپهبد بود، بنا كرد.
 شهر مشهد، يعني مشهد حضرت علي بن موسي الرضا (ع) در سمت خاور نيشابور است و سلسله جبالي كه سرچشمه اكثر آبهاي نيشابور است مشهد را از نيشابور جدا مي‌سازد.

 نيشابور
اين شهر درسال 31 هجري و درزمان خلافت عثمان فتح شد و در دوره اسلامي،  يكي از چهار شهر بزرگ خراسان بوده است.  وسعت و عظمت اين شهر در حدي بوده است كه آن را ام البلاد مي‌خوانده اند. در اوايل دوره اسلامي، وسعت و عظمت اين شهر به حدي بود كه شهرتي جهاني يافت. به همين سبب نيز برروي سكه هايي كه در دوران خلفاي اموي و عباسي ضرب مي شده،‌ نام اين شهر نيز ديده مي شود.

سبزوار
در دوره‌هاي اسلامي، ولايت بيهق داري دو شهر سبزوار و خسروگرد بود. شهر سبزوار در حمله مغول به كلي ويران شد،  ليكن به تدريج آباد گرديد. حوادث تاريخي بيشماري در اين شهر اتفاق افتاده است. ازجمله در سال 737 هـ.ق اين شهر پناهگاه و پايتخت سلسله سربداران شد.  شهر سبزوار به دارالمؤمنين نيز معروف بوده است. پس از حمله مغول،  اين شهر مجدداُ در زمان شاه عباس، توسط ازبكها ويران گشت و مردم آن قتل عام شدند.  پس از اين واقعه اين شهر كم كم رو به آباداني گذاشت. دوره صفويان براي اين شهر،  شروع مرمت و بازسازي تاريخ گذشته بود.

 گناباد
اين شهر يكي از شهرهاي قديمي ايران است كه بناي آن را به پادشاهان هخامنشي نسبت مي‌دهند. اين شهر در اوايل حكومت صفويان محل نزاع صفويان با ازبك ها بوده است. گناباد در اوايل قرن سيزدهم توسط ايل شيباني كه مخالف سلسله قاجاريه بودند، تصرف شد. آثار به جامانده دراين شهر متعلق به قرن هفتم هجري مي باشند. آثارديگري كه در اين شهر ديده مي شوند،  به نوعي با اساطير ايراني در آميخته اند.

كاشمر
نام اصلي اين شهر ترشيز است. درگذشته اين شهر جزو ولايتي بود به نام بوشت ويا يوشت كه غير از ترشيز،  شهر معروف ديگر آن،  كندر بوده است. درسال 520 هـ.ق اين شهر توسط سلطان سنجر سلجوقي محاصره و غارت شد و پس از اين تاريخ، يكي از مراكز مهم فرقه اسماعيليه گرديد. در قرن هشتم هجري، اين شهر توسط امير تيمور گوركاني ويران شد. آثار به جامانده در اين شهر متعلق به قرون هفتم و هشتم هجري است. سرو افسانه اي كاشمر در اين شهر قرار دارد.

قوچان
شهر قوچان را با شهر باستاني اشك يا ارسكه يكي دانسته اند. اين شهر در قرون وسطي به نام خبوشان و خوجان معروف بوده. اين شهر در زمان هلاكو تجديد بنا شد و نوه‌ هلاكوخان، ارغون خان بر وسعت آن افزود. در زمان غازان خان يك معبد بودايي در اين شهر بنا گرديد.
همچنين در طول تاريخ،  اين شهر چندين بار به علت زلزله ويران شده، اما دوباره ساخته شده و رونق دوباره يافته است. آثار به جامانده در اين شهر عمدتاُ به قرن ششم هجري تعلق دارند. چشمه گرماب قوچان يكي از محل‌هاي ديدني اين شهر است.

سرخس
قدمت اين شهر به زمان ساسانيان مي رسد و مانند ساير نواحي خراسان، در طول تاريخ،  صدمات فراوان ديده است. درسال 617 هـ.ق ودر حمله مغول به ايران، سرخس به عنوان سنگر اول،  مورد غارت و ويراني قرار گرفت. ناحيه سرخس از جمله نواحي مورد تصرف تركمانان نيز بوده است. بايد اذعان داشت كه شهر سرخس روزگاري از كانون‌هاي علم و دانش بود و به واسطه مدارس و كتابخانه هاي متعدد شهرت فراواني كسب كرده بود.

تايباد
اين شهر تا چند سال پيش، يكي از بخش هاي تربت‌جام شمرده مي‌شد. از آثار تاريخي اين شهر مي‌توان از مسجد مزار  مولانازين الدين نام برد، كه متعلق به سال 848 هـ.ق است.

تربت حيدريه
تربت حيدريه در گذشته زاوه نام داشت. در قرن هفتم هجري، شيخ حيدر، عارف معروف در آنجا زندگي ميكرد. تغيير نام اين شهر، از زاوه به تربت حيدريه، به احتمال زياد به زندگي و آرامگاه اين عارف بزرگ مربوط است آثار تاريخي به جامانده در اين شهر به دوران ساسانيان و قرن هفتم هجري تعلق دارند.

 تربت جام
تربت جام كهن ديار عرفان، واقع درشمال شرقي گستره پهناور ايران زمين، بافاصله 165 كيلومتري ازمشهد در استان خراسان رضوي قراردارد. اين شهرستان از شمال به سرخس، از مغرب به فريمان وتربت حيدريه، ازجنوب به تايباد و از شرق به كشورهاي تركمنستان و افغانستان محدود است.
اين شهرستان به مركزيت شهر تربت جام، جمعيتي بالغ بر 210 هزارنفردارد. نام تربت جام برگرفته ازشخصيت شيخ احمدجام است كه مزار او به مثابه بخشي از هويت و ميراث‌فرهنگي اين ديار مي‌باشد.

  چناران
شهر چناران، تا چند سال پيش،  از بخش هاي شهرستان مشهد محسوب مي شد.  تاريخ اين شهر به تاريخ مشهد پيوند خورده است و براي پي بردن به تاريخ آن،  بايد به مطالعه تاريخي شهر مشهد پرداخت.
از مكانهاي ديدني اين شهر برج تاريخي اردكان مي‌باشد. بناي اين برج كه ساخت آن در سال 411 هـ.ق به پايان رسيده،  بي ترديد يكي از مفاخر معماري و يكي از مواريث فرهنگي سرزمين ايران به حساب مي آبد.
ميل رادكان از سبك معماري خاصي برخوردار است و در عين سادگي،  يكي از شاهكارهاي معماري ايران بعد از اسلام به حساب مي آيد و بلنداي آن كه بيش از 35 متر است،  نظر هر بيننده اي را به خود جلب مي كند. برج تاريخي اردكان از مكانهاي ديدني اين شهر است.

خواف
خواف يكي از شهرهاي استان خراسان است كه تا چند سال پيش از بخش هاي شهرستان تربت حيدريه محسوب مي شد. تاريخ اين شهر با تاريخ تربت حيدريه درهم آميخته است. از آثار باستاني شهر خواف، مي توان از مسجد ملك زوزن در دشت خواف نام برد كه متعلق به قرن هفتم هجري است.

درگز
محمدآباد مركز درگز است و به احتمالي،  با شهر نساي سابق يكي است.  اين شهر بين نسا و سرخس، و در دشت خاوران جاي داشت و مركز آن مهنه يا ميهنه ناميده مي شد. ابوسعيد ابوالخير، عارف مشهور در اين قريه به دنيا آمده است.
درگز، به علت مجاورت با مرز ايران و جمهوري تركمنستان از اهميت سياسي و نظامي خاصي برخوردار است بيشتر آثار تاريخي اين شهر به دوره افشاريه تعلق دارند،  ازجمله قلعه مستحكم كلات نادري كه در نزديكي نوار مرزي قرار دارد. درگز هم اكنون شهري متوسط و آباد است ودر شمال استان خراسان واقع شده است. مسجدنادري از مكانهاي ديدني اين شهر است.

Share

استان خراسان رضوي با در بر گفتن 7 درصد از خاك كشور ايران، 127432 كيلومتر مربع وسعت دارد و در ميان 33 تا 37 درجه عرض شمالي و 56 تا 61 درجه طول شرقي از نصف النهار گرينويچ واقع شده است. به موجب سرشماري سال 1385 جمعيت اين استان  5.593.079 نفر برآورد شده كه حدود 8 درصد جمعيت كل كشور را تشكيل مي دهد.

خراسان رضوي از تنوع اقليمي برخوردار است، اما روي هم رفته جزء مناطق نيمه خشك به شمار مي رود. با اين وجود نزولات آسماني در اين منطقه در حدي است كه آب براي مصارف شهري و صنعتي و كشاورزي را تامين مي كند.
منابع آب سطحي خراسان رضوي، به صورت چشمه سارها، چند رودخانه ي آب شيرين دائمي و رودخانه هاي فصلي است و منابع آبهاي زيرزميني، تعداد پرشمار قنات و چاه هاي عميق و نيمه عميق را تغذيه مي كند.
در اين منطقه چند رشته كوه وجود دارد كه دو رشته كوه هزارمسجد و بينالود از ديگر كوهستان ها مرتفع تر و پر امتدادتر است. بلندترين قله در رشته كوه بينالود واقع است و 3150 متر ارتفاع دارد. در كوهستان هاي خراسان رضوي، غارهاي متعددي شناسايي شده اند كه ديدن آنها براي كوهنوردان و غارشناسان بسيار جالب و جذاب است.

Share

واژه خراسان گويا بازمانده گونه كهن واژه «خاور» و متشكل از دو جز «خور» به معناي خورشيد و « آسان» به معني آمدن است يعني جايي كه خورشيد از آن بر مي آيد. پسوند رضوي آن به سبب وجود بارگاه مقدس حضرت رضا(ع) در اين استان، به اين منطقه داده شده است. خراسان جزو ساتراپي پهناور پرثوه بوده است. اين ايالت پهناور، كه سرانجام قرارگاه و كشور نيرومند اشكانيان شد، درآغاز تاريخ ايران باستان، مادها را به سوي خود كشانيد.

شاه اسماعيل صفوي پس از گشودن مشهد، به دنبال ازبكان تاخت و در سال 916 هـ.ق، قلعه مرو را گشود و شيبك خان ازبك در روستاي محمودآباد، در نزديكي مرو كشته شد. بدين ترتِب سراسرخاك خراسان تا كرانه آمويه به دست صفويان افتاد و مذهب شيعه امامي، كيش رسمي مردم اين منطقه شد.

Share
 
موزه توس
 اين موزه در مجموعه فرهنگي باغ – آرامگاه فردوسي قرار دارد. . در اين موزه آثاري كه در اثر كاوش هاي باستان شناسي از دشت توس به دست آمده است به معرض ديد مخاطبان گذارده شده است. همچنين آثاري شامل انواع وسايل سواركاري و رزم، انواع ظروف سفالي، مفرغي و غيره كه در قرون 4 و 5 هجري ساخته شده اند و تابلوهاي نقاشي رقم استاد رخساز و انواع فرش و قاليچه در اين موزه به نمايش گذارده شده است.
 
موزه نادري
موزه نادري در شهر مشهد بالاتر از حرم مطهر در چهارراه شهدا هم جوار آرامگاه نادرشاه افشار واقع شده است. اين موزه در دو تالار به منظور معرفي آثار تاريخي دوره افشاريه شكل گرفته است
 
موزه هاي آستان قدس رضوي
در مجموعه ي حرم مطهر امام رضا (ع) و در صحن امام خميني مجموعه چندين موزه در كنار هم قرار گرفته اند و موزه هاي آستان قدس رضوي را تشكيل داده اند. اين موزه ها عبارتند از:
موزه تاريخ مشهد
موزه تاريخ مشهد با 1300 متر مربع زيربنا در برگيرنده ي 50 ويترين است در اين موزه حدود 193 اثر تاريخي به نمايش در آمده است كه به دليل اطلاعات ارائه شده بر روي آنها اهميت خاص يافته اند.
موزه قرآن و نفايس
. گنجينه قرآن در طبقه دوم اين ساختمان واقع شده است و در آن نزديك به 90 جلد قرآن، 14 جلد مرقع و 13 جلد لاكي و روغني بسيار نفيس به نمايش گذاشته شده است.پنج قرآن منسوب به ائمه طاهرين عليه السلام است. از جمله خط مبارك امام علي (ع)، امام حسن (ع)، امام حسين (ع)، امام سجاد (ع) و امام رضا (ع) كه به خط كوفي روي پوست نوشته شده اند.
. قديمي ترين قرآن وقفي اين گنجينه مربوط به سال 393 هجري قمري است. كه توسط وزير و صاحب ديوان سلطان محمود و مسعود قزويني وقف روضه منوره گرديده است.
 
موزه نقاشي
اين موزه در طبقه اول موزه مركزي واقع و 450 متر مربع زيربنا دارد. و داراي 15 ويترين و 30 تابلوي نقاشي در سبكهاي مختلف از هنرمندان برجسته ايراني و اروپايي مي باشد.
 
موزه هداياي مقام معظم رهبري
. اشياء اين گنجينه شامل آثار هنري (تابلوهاي خط و تذهيب، نقاشي، فرش، تراش روي شيشه، معرق چوب، معرق صدف، سوزن دوزي، قلمزني روي مس). انواع ظروف (چيني، كريستال، نقره...)، ماكتها، مدالها و... مي باشد كه توسط شخصيتهاي ملي و خارجي به مقام معظم رهبري آقاي خامنه اي هديه شده
 
 موزه نجوم و ساعت
. اكثر اشيا آن از وقفيات دكتر سيد جلال الدين تهراني است و تعداد اندكي از آن از خزانه مركزي آستان قدس به اين بخش منتقل شده است.
 
 موزه فرش
اين گنجينه در دو طبقه با زير بنا 970 متر مربع با فضاي نمايشي هر طبقه 400 متر مربع يكي از بزرگترين مجموعه‌هاي فرش ايران بشمار مي‌رودكه درحال حاضر مشتمل بر60 تخته قالي، قاليچه وانواع سوزن دوزي‌هاي گلابتون ، قلابدوزي ، ده يك دوزي ، معرق دوزي از دوره صفويه تاكنون كه توسط مشتاقان و زائران و مجاوران به بارگاه ملكوتي هشتمين امام همام اهداء يا وقف شده است در معرض بازديد عموم قرارداده است .
 
 موزه سلاح
اين گنجينه در تاريخ 8/4/1378 همزمان با ميلاد مسعود پيامبراكرم (ص) و ولادت با سعادت امام جعفر صادق (ع) در طبقه دوم موزه مركزي واقع در ضلع شرقي صحن امام خميني (ره) افتتاح گرديد.
 
 درباره موزه تمبر
موزة تمبر و اسكناس آستان قدس رضوي . از دهها هزار قطعه تمبر موجود در مخزن موزه حدود 2000 قطعه آن به صورت گزينشي مربوط به دوره‌هاي قاجاريه، پهلوي و جمهوري اسلامي و160 كشور جهان با موضوعات مختلف در معرض ديد بازديدكنندگان قرار گرفته است . علاوه برتمبرها واسكناس‌هاي به نمايش درآمده ، بيش از يكصد هزار تمبر نيز در مخزن موزه نگه داري مي‌گردد.
 
 موزه ظروف
موزه ظروف در طبقه دوم موزه مركزي در حرم مطهر امام رضا (ع) قرار دارد و داراي وسعتي حدود 457 مترمربع است. اين موزه داراي 182 اثر از دوره هاي مختلف تاريخي است كه در 10 ويترين به نمايش در آمده است.
 
موزه صدف و حلزون
موزه صدف و حلزون در طبقه اول قرار دارد و داراي وسعتي حدود 457 مترمربع، 13 ويترين و 683 اثر است. اشياي اين موزه بخشي از صدف ها و حلزون هاي دريايي است كه توسط «محمد سعيد فواد وهبه» اهل سوريه به آستان قدس رضوي اهدا شده است.
 
موزه سكه و مدال
اين موزه شـامل سكه و مدالـهـايـي مـي بـاشد كه از طرف افراد مختلف به آستـان قدس رضوي اهدا شده است. سكه هـاي موجود در موزه در ۹ ويترين به نمايش در آمده است.
اين سكه ها متعلق به دوره اسكندر، سلوكيـان، اشكـانيـان، ساسانيان، امويان، عباسيان، سلجوقيان، غزنويان، سامانيان، آل بويه و صفوي مي باشد.
همچنين سكه هاي نقره ولايتعهدي حضرت امام رضا (ع) ضرب سال 202 و 203 ق. در معرض ديد عموم است.
Share

بر اساس قراين و پژوهشهايي كه محققان انجام داده اند، ضريح كنونى پنجمين ضريحى است كه بر روى قبر مطهر امام رضا عليه السلام نصب شده است. تاريخ و مشخّصات هر يك از اين ضريح هاى پنجگانه عبارتند از:

ضريح اول
نخستين ضريح، ضريحى چوبى، با تسمه هاى فلزى و پوشش طلا و نقره بوده است كه در اواسط قرن دهم يعنى در دوران شاه طهماسب صفوى به سال 957 ق. ساخته و بر روى صندوقچه چوبى نصب شده است. در كتيبه دور اين ضريح، سوره هل اتى به خط ثلث شيوا مكتوب بوده و در كتيبه طلايى سردر آن، تاريخ نصب نوشته بوده است.
  ضريح دوم:
ضريح مرصّع فولادى، معروف به ضريح نگين نشان است كه در سال 1160 هجرى به آستانه مقدس تقديم و بر فراز قبر مطهر نصب شده است. بر اساس شواهد تاريخى، واقف ضريح، شاهرخ فرزند رضا قلى ميرزا، فرزند نادرشاه افشار و نوه شاه سلطان حسين صفوى است.
اين ضريح فولادى و بدون سقف بوده و پنجره ها و شبكه هاى چهار طرف آن با گوى ها و ماسوره هايى مزيّن به ياقوت و زمرّد آرايش يافته كه شمار آن به دوهزار مى رسيده است.
  ضريح سوم:
در روزگار سلطنت فتحعلى شاه قاجار، ضريحى فولادى و ساده به ابعاد 3متر در4متر و با ارتفاع 2متر ساخته و روى ضريح نگين نشان نصب مى شود. سقف اين ضريح با چوبهايى طلاكوب پوشش يافت و در طرف پايين پاى مبارك، درِ مرصّع تقديمى شاه قاجار نصب شده بود.
  ضريح چهارم:
در سال 1338 شمسى، ضريح سوم برداشته شد و به موزه انتقال يافت و به جاى آن، ضريحى جديد نصب گرديد؛ هر چند هنوز ضريح دوم در جاى خود قرار داشت. ضريح چهارم كه به ضريح شير و شكر معروف است، تا سال 1379 شمسى برپا بود. درباره اين ضريح و مشخصات آن:
طرف قرارداد آستان قدس رضوى براى ساخت اين ضريح و ناظر اجراى آن، مرحوم سيد ابوالحسن حافظيان بود و استاد هنرمند، حاج محمدتقى ذوفن اصفهاني، با همراهى شمارى از استادان، طراحى و اجراى ساخت ضريح را طى قراردادى كه در سال 1336 منعقد شد، پذيرفت.
ضريح جديد به تاريخ 14 شعبان سال 1379 هجرى قمرى، برابر با 22 بهمن ماه 1338 هجرى شمسى به جاى ضريح پيشين نصب شد.
  ضريح پنجم:
در سال 1372 شمسى و در پى سايش و فرسودگى بخش هايى از ضريح چهارم و با توجه به روى آوردن روزافزون زائران و دلباختگان حرم مطهر رضوى، لازم ديده شد كه ضريح جديدى كه داراى استوارى و استحكام بيشترى باشد، ساخته شود و به جاى ضريح پيشين نصب گردد.
بدين منظو به كوشش آستان قدس رضوى، كارشناسان زبردست و هنرمندان تواناى ايرانى گرد آمدند و با گزينش طرح استاد محمود فرشچيان، كار ساخت ضريح جديد را آغاز كردند. پس از هفت سال كار پياپى، سرانجام در روز سه شنبه 16 اسفند سال 1379 شمسى برابر با عيد قربان سال 1421 هجرى قمرى، ضريح جديد براى زيارت مشتاقان آماده شد و پس از حدود دو ماه بسته بودن گرداگرد حرم مطهر، چشم زائران شيفته به بقعه منور امام روشن گرديد.
كار اصلى طرّاحى اين ضريح را استاد محمود فرشچيان، نامورترين نگارگر معاصر ايران در عرصه جهانى، به صورت افتخارى انجام است. خوشنويسى آيات قرآن و ديگر نوشته هاى ضريح نيز همه اثر خامه هنرمند توانا، سيد محمّد موحّد است.
  گنبد مطهر
مشخص ترين نماد و نشانه بيرونى حرم مطهر امام رضا عليه السلام، گنبد طلايى آن است كه مجاوران و مسافران با ديدن آن بناى بشكوه، سلام ودرودى بر هشتمين امام نثار مى سازند.
بنا بر نقل كتب تاريخى، نخستين گنبد بر فراز مزار قدسى حضرت امام رضا عليه السلام، به فرمان سلطان سنجر سلجوقى (511ـ552 ق.) و به كوشش وزير وى؛ شرف الدين قمى ساخته شد. جنس آن گنبد از كاشى بود. گنبد آغازين همان است كه اينك از داخل حرم مطهر ديده مى شود و سطح مقعّر و مقرنس آينه كارى آن پيداست.
در دوران شاه طهماسب صفوى، پس از جمع آورى خشتهاى كاشى، گنبدى با روكش طلا بر فراز گنبد پيشين بنا شد. اين همان گنبدى است كه امروزه در نماى بيرونى به چشم مى آيد.
در شورش ازبكها، خشتهاى طلاى گنبد به چپاول رفت.
در سال 1009ق كه شاه عباس صفوى از پايتخت آن روز، اصفهان، پياده رهسپار مشهد گرديد، مدتى در مشهد اقامت گزيد و دستور داد كه گنبد مطهر، بار ديگر با خشتهايى از مس و روكش طلايى پوشيده شود و اين كار به دست كمال الدين محمود يزدى به تحقق پيوست. بر پايه آن چه در كتيبه گنبد ديده مى شود، اين كار در سال 1010ق آغاز شده و در سال 1116ق به پايان رسيده است. متن كتيبه گنبد اثر خامه خوشنويس نامدار ايرانى عليرضا عباسى است.
  گلدسته ها
در مجموعه قديمى حرم مطهر تنها دو گلدسته قرار داشت، كه اكنون يكى از آنها در نزديكى گنبد و ديگرى در مقابل آن، يعنى بالاى ايوان عباسى در شمال صحن عتيق(انقلاب) ديده مى شود.
ساير گلدسته ها:
گلدسته ايوان عباسى، گلدسته هاى مسجد گوهرشاد، گلدسته هاى صحن جمهورى اسلامى، گلدسته هاى صحن امام خمينى.
  برجهاى ساعت
دو برج ساعت كه يكى در بالاى ايوان ورودى غربى همان صحن، و ديگرى در ايوان جنوبى صحن نو(آزادى) ديده مى شود.
به سال  1278در زمان مظفّرالدين شاه قاجار، يك دستگاه ساعت كه داراى چهار صفحه بود و زنگ بسيار رسايى داشت به آستانه مقدّسه اهدا شد.
در سال 1336 نيز ساعت جديدى با چهار صفحه بزرگ و شماره هاى نمايان فارسى خريدارى شد و در برج ساعت نصب گرديد.
 
نقاره خانه
نواختن نقاره از زمانهاى قديم در آستان مقدس امام رضا (ع) معمول بوده است از نشانه هاى تاريخى چنين برمى آيد كه در قرن دهم، نواختن نقاره معمول بوده است.
بناى جديد و چشمگير نقاره خانه، با ظرافت و شكوه خود، از ديدنى ترين بخشهاى حرم مطهر است. نقاره زنان هفت نفر هستند كه سه نفرشان بر طبل مى كوبند و چهار نفر در شيپور مى دمند.
Share

آرامگاه فردوسي (توس)
در شمال شهر مشهد و به فاصله 24 كيلومتري از آن، مزار و آرامگاه حماسه سراي بزرگ ايران حكيم ابوالقاسم فردوسي واقع شده است.

مقبره شيخ بهايى
مقبره عالم بزرگ شيعى عصر صفوى، بهاء الدين محمد عامِلى معروف به شيخ بهايى، تشكيل رواقى مستقل را در مجموعه حرم حضرت رضا عليه السلام داده است.
مَدرَس شيخ و مقبره وى در گوشه جنوب غربى صحن نو (آزادى) و شرق حرم مطهر حضرت رضا عليه السلام واقع است.

آرامگاه خيام (نيشابور)
حكيم ابوالفتح عمر بن ابراهيم مشهور به خيام نيشابوري، رياضيدان، منجم، شاعر و انديشمند ايراني است كه بنا بر روايات در سال 429 ق. در نيشابور چشم به جهان گشود و به سال 515 ق. پس از وفات در گورستان حيره كه امروزه در 5 كيلومتري شرق نيشابور واقع شده در آغوش خاك آرام گرفت.

بقعه هارونى (مقبره هارون الرشيد)
بقعه هارونى، يعنى بناى قبر هارون الرشيد، اصلاً بقعه مطهّرى است كه اكنون ضريح حضرت رضا عليه السلام در ميان آن قرار دارد.

آرامگاه نادرشاه افشار (مشهد)
نادر بنايي براي آرامگاه خود در جنب چهار باغ شاهي در شهر ساخت.

مقبره شيخ طبرسى و غسلگاه و قتلگاه مشهد
يكي از علماى بزرگ شيعه و مفسّر قرآن در سده هاى پنجم و ششم قمرى است. شيخ طبرسى صاحب چند تفسير بر قرآن كريم است كه از آن ميان تفسير مجمع البيان وى شهرت بيشترى دارد.

آرامگاه خواجه ربيع (مشهد)
آرامگاه باشكوه خواجه ربيع در 4 كيلومتري شمال مشهد و در انتهاي خياباني به همين نام واقع گرديده. بناي خواجه ربيع از آثار زيباي دوران صفويه است. اين بنا مدفن ربيع بن خثيم از تابعين و يكي از هشت تن زاهدان نامدار تاريخ اسلام است.

گُنبد خشتى
مقبره اى است متعلق به يكى از نُقَباى سادات موسوى شهر مشهد و از اعقاب و ذُرارى امام موسى بن جعفر عليه السلام به نام «امير سلطان غياث الدين محمد بن امير طاهر موسوى» كه در فاصله تقريباً پانصد مترى شمال حرم حضرت رضا عليه السلام واقع است و از زيارتگاههاى مهم اين شهر مي باشد

آرامگاه فضل بن شاذان (نيشابور)
باستناد متون و منابع، ابومحمد فضل بن شاذان از مشايخ بزرگ حديث و فقيه متحكم شيعي مذهب در نيمه اول سده سوم هجري بود كه مزارش در آبادي فضل در حومه نيشابور واقع است.

مقبره اميرشاه ملك ( مسجد شاه)
بنايى تاريخى از دوره تيمورى كه تا پيش از انقلاب اسلامى به مسجد شاه شهرت داشت و بعد به نام مسجد هفتاد و دو تن خوانده شد، مقبره يكى از اُمراى شاهرخ تيمورى به نام امير شاه ملك (يا ملك شاه) است. اين مقبره در محل چهار سوق و تلاقى دو بازار بزرگ و فرش فروشها در كنار ميدانى قديمى به نام «سرِ سنگ» احداث شده و پس از توسعه حريم حرم در مجاورت ضلع جنوب غربى حرم قرار گرفته است.

مقبره جغتين گيسور (گناباد)
در گستره دشتي وسيع در 72 كيلومتري شمال شرقي گناباد در شمال روستاي گيسور، بنايي آجري و زيبا متعلق به سده هشتم هجري قرار دارد.

پير پالاندوز
مقبره يكى از عُرفاى شيعه مذهبِ «ذَهَبيه» به نام شيخ محمد المُقتدى كارندهى (منسوب به قريه كارده مشهد) مشهور به پير پالاندوز، از زمره قديمىترين زيارتگاههاى عرفانى اين شهر است. اين بنا در حاشيه كوچه شور در اوايل پايين خيابان قرار داشته و پس از انقلاب اسلامى به مناسبت توسعه حريم حرم تخريب و مجدداً بازسازى شده است است.

مزار بيدخت (گناباد)
اين بقعه آرامگاه بنيانگذار شعبه اي از فرقه صوفيه نعمت اللهي و قطب هاي آن است.

گنبد سبز
گنبد سبز كه نامش را از رنگِ گنبد خود گرفته، بنايى متعلق به دوره صفوى و مقبره يكى ديگر از عرفاى شيعه مذهب ذَهبيه در شهر مشهد است.
گنبد سبز اكنون در قلب شهر و مجاور ارگ سابق در خيابان آخوند خراسانى (خاكى پيشين) قرار دارد.

Share

مسجد جامع گناباد (گناباد)
مسجد جامع در ميان شهر گناباد واقع شده و از بناهاي ارزشمند دروه خوارزمشاهيان است.

 مسجد جامع بجستان (گناباد)
اين بنا در بجستان در 51 كيلومتري شمال غربي گناباد، در جنوب خراسان واقع شده. بناي اوليه ي آن مربوط به دوره تيموري مي باشد.

 

 

مسجد جامع گوهرشاد (مشهد)
اين بنا در مجموعه آرامگاهي آستان قدس رضوي و جنوب گنبدخانه حرم مطهر واقع گرديده. اين مسجد به همت گوهرشاد همسر شاهرخ تيموري و استادي قوام الدين شيرازي در سال 821 به اتمام رسيده است.

مسجد كبود گنبد (كلات نادري)
اين بنا در ميان كلات واقع شده است و از بناهاي دوره افشاري به حساب مي آيد. كه به خاطر رنگ كبود كاشي هاي آن بدين نام خوانده مي شود. 

مصلاي طرق (مشهد)
اين بنا جهت برگزاري نمازهاي اعياد و نماز جمعه ساخته شده و امروزه در 12 كيلومتري از مركز شهر در روستاي طرق واقع است. اين بنا كهن ترين مصلاي شهر مشهد است كه در سال 837 هـ.ق بنيان گرديده است و مصلي پايين خيابان در دوره صفويه با الهام از طرح و نقشه آن ساخته شده است.

مسجد جامع نيشابور (نيشابور)
اين بنا در شهر نيشابور واقع شده و بر اساس كتيبه تاريخي آن كه بر روي يكي از جرزهاي ايوان جنوبي نصب شده، در سال 889 هـ.ق توسط پهلوان بن بايزيد ساخته شده است.

مسجد جامع سبزوار
اين بنا در ضلع جنوبي خيابان بيهق در مجاورت بناي امام زاده يحيي و به فاصله كمي از آن قرار دارد. در خصوص تاريخ ساخت و باني آن اطلاعات دقيقي در دست نيست.

مسجد خسروشير (سبزوار)
در حدود 100 كيلومتري شمال غربي شهر سبزوار و در نزديكي روستاي خسروشير بنايي وجود دارد.

مسجد جامع رشتخوار (رشتخوار)
اين بنا در خارج شهر رشتخوار در كناره جاده تربت حيدريه به خواف واقع گرديده.

مسجد خانه نور (تربت جام)
در حدود 3 كيلومتري جنوب روستاي يزد بناي كوچكي با ديواره هاي سنگي و گلي مشاهده مي شود كه به مسجد خانه نور شهرت دارد.

مسجد جامع جويمند (گناباد)
اين بنا در روستاي جويمند در شهرستان گناباد و جنوب خراسان واقع گرديده و بناي اوليه آن بر اساس سنگ نوشته سر در سال 1040 هـ.ق توسط شاه حسين پنجم بنا شده است.

مسجد خرگرد (خواف)
در 6 كيلومتري شهر خواف قرار دارد و در حال خراب شدن است. گويا اين بنا يكي از نظاميه هاي سرشناس بوده است. خواجه نظام الملك در 450 هـ.ق آنرا ساخته.

مسجد جامع سيف آباد (بردسكن)
اين بناي مذهبي در ده كيلومتري جنوب بردسكن و در روستاي سيف آباد واقع شده است.

مسجد جامع خليل آباد (خليل آباد)
به استناد قرائن موجود، پيش از اين در محل مسجد جامع فعلي بناي مسجدي كهن و يك ايواني موسوم به «ميان خيابان» وجود داشته كه بناي فعلي با الگوبرداري از مسجد جامع كاشمر در سال 1308ق با طرح يك ايواني و شبستانهاي طرفين ساخته شده.

مسجد جامع كاشمر (كاشمر)
بناي فعلي مسجد جامع كاشمر، در ابتداي خيابان 17 شهريور اين شهر قرار دارد.

مسجد پامنار (سبزوار)
اين بناي مذهبي كهن ترين مسجد شهر سبزوار است كه در ضلع جنوبي خيابان بيهق اين شهر قرار دارد.

مسجد جامع فردوس (فردوس)
بناي مسجد جامع در ضلع جنوب غربي شهر فردوس و در كنار بقاياي تون قديم به عنوان يادماني ارزشمند از شكوه و عظمت اين شهر بر جاي مانده است. اين بنا از نوع مساجد معروف به سبك خراساني در اوايل سده هفتم هجري بنيان گرديده است.

مسجد جامع رادكان (چناران)
اين بناي تاريخي–مذهبي در 15 كيلومتري شمال غرب چناران در حاشيه خيابان اصلي روستاي رادكان واقع شده است.

مسجد جامع رقه (بشرويه)
اين بنا در 18 كيلومتري بشرويه در روستايي به نام رقه قرار دارد.

مسجد رباط زيارت (خواف)
اين مسجد جزئي از يك مجموعه معماري شامل رباط، خانقاه، آب انبار و سقاخانه مي باشد. كه در 7 كيلومتري روستاي فدك واقع است.

مسجد جامع سنگان (خواف)
بناي جامع سنگان واقع در سنگان پايين خواف از يادگارهاي معماري اوائل سده هفتم هجري است.

مسجد ملك زوزن (خواف)
مسجد ملك زوزن تنها بناي آجري بر جاي مانده از بقاياي شهر تاريخي زوزن و يادماني ارزشمند از شكوه و عظمت اين منطقه است. نام بنا برگرفته از ملك معظم «ابوبكر بن علي زوزني» بزرگترين حكمران اين خطه و دومين مسجد تاريخ دار دوره خوارزمشاهيان است.

Share

امام زاده محمد محروق (نيشابور)
اين بقعه در 5 كيلومتري شرق نيشابور واقع و مدفن يكي از نوادگان امام زين العابدين (ع) است.

بقعه سلطان محمد عابد (ع) (گناباد)
اين بقعه در 24 كيلومتري جنوب شهر گناباد مشرف بر كاخك بر فراز مدفن سلطان محمد بن موسي الكاظم ايجاد شده است. قرائن تاريخي اين شخصيت را برادر حضرت رضا (ع) معرفي نموده اند.

بقعه كمر زيارت (گناباد)
ارتفاعات موسوم به كمر زيارت به عنوان مكان تفرجگاهي و زيارتگاه در 45 كيلومتري شمال گناباد واقع است.

امام زاده سيد ابراهيم (نيشابور)
اين بنا در ضلع غربي بقعه امام زاده محروق قرار دارد و متصل به آن است.

امام زاده بي بي عليه خاتون (سبزوار)
اين بنا در حاشيه روستاي باشتين در 40 كيلومتري غرب سبزوار واقع شده است. گويا بناي اوليه متعلق به دوره صفويه بوده است.

بقعه امام زاده سيد عبدالعزيز (ع) (مشهد)
اين بقعه در فاصله 34 كيلومتري جنوب غربي و در بخش احمد آباد شهرستان مشهد در روستاي ده سرخ واقع است.
مزار امام زاده سيد عبدالعزيز (ع) زائرين بسياري در ده سرخ و مناطق مجاور دارد.

امام زاده جعفر (سبزوار)
اين بنا در حاشيه روستاي چاهك سبزوار و در كنار جاده خاكي چاهك به قبرستان واقع شده. به لحاظ مشخصه هاي معماري اين بنا معرف يك بناي عهد صفوي است.

آستان مبارك امام زادگان سيد ياسر و سيد ناصر (عليهما السلام) (مشهد)
محور گردشگري روستاي گلستان واقع در حدود 5 كيلومتري غرب شهر مشهد و در منطقه اي كوهپايه اي و كوهستاني قرار دارد. مسير دسترسي به اين محور از جاده آسفالته مجاور پمپ بنزين طرقبه ميسر مي باشد.
اين مكان آستان متبركه امام زادگان «سيد ياسر و سيد ناصر (عليهما السلام)»، از فرزندان ذكور حضرت امام موسي كاظم (ع) است.

امامزاده سلطان حسن (سبزوار)
بناي اين امامزاده در قريه آزاد وار سبزوار واقع بوده.

آرامگاه امام زادگان بي بي صنوبر و ميرسبحان ولي (عليهما السلام) (مشهد)
از جمله اماكن مذهبي و زيارتگاههاي شهر مشهد بايد به مقبره امام زادگان بي بي صنوبر و ميرسبحان ولي اشاره نمود كه اين بنا در 22 كيلومتري جاده مشهد به سد كارده واقع است. براي زيارت اين مكان بايد از انتهاي خيابان خواجه ربيع جاده اي را كه به سوي كلات منتهي مي گردد پيمود. مسير دسترسي به بناي آرامگاه نيز داراي يك كيلومتر راه شني است. بنا بر روايات مدفونين در اين بنا از منسوبين به حضرت موسي بن جعفر (ع) هستند.

امامزاده شعيب (سبزوار)
اين آرامگاه در ناحيه جنوب سبزوار و ضلع جنوبي خيابان رضوي واقع و بنايي باشكوه به ارتفاع 10 متر است.
بناي اصلي متعلق به دوره صفويه بوده و تزئينات و تعميرات آن اخيرا به انجام رسيده است.

بناي مزار شاهزاده قاسم (مشهد ريزه) (تايباد)
مشهد ريزه در فاصله 29 كيلومتري تايباد واقع شده است. در ضلع جنوب غربي اين مكان در ميان قبرستان قديمي بنايي قرار دارد كه به «مزار شاهزاده قاسم» مشهور است.
اين بقعه در دوره صفويه ساخته شده است.

امامزاده هفت معصوم (سبزوار)
اين آرامگاه در مسير جاده سبزوار به جوين واقع شده و شامل بقعه و ايوان الحاقي مقابل آن است.

باغمزار (بقعه امام زاده سيد حمزه (ع)) (كاشمر)
بقعه و بارگاهي كه در محل باغمزار بنا شده منسوب به مدفن حضرت حمزه فرزند حضرت موسي ابن جعفر (ع) است. بنا بر شواهد، اين بقعه در دوران صفويه بنيان گرديده.

امامزاده يحيي (سبزوار)
اين آرامگاه در محل تلاقي خيابان اسرا و بيهق سبزوار واقع است.

بناي امامزاده سيد مرتضي (ع) (كاشمر)
مجموعه ابنيه جديدالاحداث واقع در پنج كيلومتري شمال كاشمر به مزار و بقعه سيد مرتضي (ع) برادر امام زاده سيد حمزه (ع) و امام رضا (ع) منسوب مي باشد.
اين مجموعه بدليل قرار گرفتن در مسير جاده ييلاقي كاشمر به نيشابور از محيط مصفا و دلپذيري برخوردار است.

بناي امام زادگان هاشم و محتشم «عليهما السلام» (مشهد)
به فاصله 55 كيلومتري از شهر مشهد و در روستاي پيوه ژن توقفگاهي قرار دارد كه علاوه بر جنبه هاي مذهبي از نظر گردشگري نيز حائز اهميت است.
بنا بر اقوال شخصيتهاي مدفون در بنا امام زادگان هاشم و محتشم (عليهما السلام) از نوادگان حضرت موسي بن جعفر (ع) مي باشند.

 
بناي آرامگاه امام زاده سلطان ابراهيم (قوچان)
اين بقعه تنها بناي برجاي مانده از خيل ابنيه اي است كه در شهر كهنه وجود داشته و در حال حاضر در مسير قوچان به فاروج و در 12 كيلومتري شمال غربي اين شهر واقع است. بناي مزبور بارگاه امام زاده سلطان ابراهيم (ع) حضرت رضا (ع) است. 

آرامگاه امام زاده سيد محمد علوي (ع) (مشهد)
بناي آرامگاه در فاصله 45 كيلومتري جاده مشهد به تربت حيدريه و در حاشيه جاده بر روي يك بلندي واقع شده است.
شخصيت مدفون در بنا امام زاده سيد محمد علوي از نوادگان حضرت موسي بن جعفر (ع) مي باشد.

بقعه امام زادگان (فردوس)
در كنار محوطه باستاني تون و به فاصله كمي از مسجد جامع بنايي زيبا با گنبد فيروزه اي رنگ توجه هر بيننده اي را بخود جلب مي كند كه به مزار شهرت دارد و اعتقاد بر اين است، مدفن پاك امام زادگان موسوم به «سلطان محمد (ع) و سلطان ابراهيم (ع)» از نوادگان حضرت موسي بن جعفر (ع) در آن مكان قرار دارد.

آستان مقدسه امام زاده يحيي (ع) (مشهد)
اين بقعه متبركه در جاده مشهد–سرخس به فاصله 55 كيلومتري از شهر مشهد بر فراز بلندي قرار گرفته و يك كيلومتر با روستاي مياني فاصله دارد.
وي از فرزندان و نوادگان امام زين العابدين است كه در سال 107 هـ.ق متولد گرديد.

مزار بوري آباد (تربت حيدريه)
بناي مزار منسوب به مدفن امام زاده سلطان احمد الرضا (ع) از نوادگان امام موسي كاظم (ع) است كه در ميان باغي زيبا در 5 كيلومتري جنوب غربي شهر تربت حيدريه قرار دارد. معماري موجود انتساب آنرا به دوره صفويه نشان مي دهد.

Share
X